Af hverju gerist alltaf eitthvað þrennt í ævintýrum?

Svar

Notkun tölunnar þrír í ævintýrum er sennilega tilkomin vegna þess að frá örófi alda hefur hún verið talin afar máttug og einnig vegna þess að í frásagnarlist er endurtekning stílbragð sem getur magnað upp spennu.

Talan þrír hefur löngum þótt búa yfir yfirnáttúrulegum krafti ásamt fleiri tölum, til dæmis 7, 9 og 13. Talan þrír býr yfir töframætti og hefur verið talin heilög. Þríeiningar í einhverri mynd þekkjast í flestum trúarbrögðum, samanber hina heilögu þrenningu í kristinni trú og Brahma, Vishnu og Shiva í hindúisma.

Í Gamla testamentinu kemur talan þrír oft fyrir. Þrisvar á ári á að halda hátíðir eða fremja ákveðna helgisiði.

• Þrisvar á ári skalt þú mér hátíð halda. (2. Mósebók 23:14)
• Þrem sinnum á ári skal allt þitt karlkyn birtast frammi fyrir Drottni Guði, Guði Ísraels. (2. Mósebók 34:23)
• Þrisvar sinnum á ári fórnaði Salómon brennifórnum og heillafórnum á altarinu, er hann hafði reist Drottni (1. Konungabók 9:25).

Mikilvægar persónur í Gamla testamentinu eru oft „þrenningar“. Nói átti þrjá syni, ættfeður Ísraelsmann voru þrír og stóru spámennirnir voru einnig þrír. Í Nýja testamentinu koma þrír oft við sögu. Vitringarnir voru þrír og þeir gáfu Jesú þrjár gjafir. Satan freistaði Krists þrisvar sinnum í eyðimörkinni, Pétur afneitaði frelsara sínum þrisvar, þrír voru krossfestir á Golgata, þrír dagar liðu frá því Jesú var krossfestur þar til hann reis upp frá dauðum og þrisvar sinnum birtist hann lærisveinum sínum eftir upprisuna.

Í norrænni goðafræði er hægt að benda á mörg dæmi þar sem talan þrír kemur fyrir. Borssynir þeir Óðinn, Vili og Vé eru þrír, skapanornirnar eru þrjár, raunar eins og í grískri goðafræði, rætur Yggdrasils eru þrjár og undir hverri þeirra eru þrír brunnar.

Margs konar þjóðtrú tengist tölunni þremur. Margir standa í þeirri trú að þrjú stórslys eða óhöpp dynji yfir í röð og máltækið „allt er þegar þrennt er“ er alþekkt. Galdra þarf oft að fremja þrisvar sinnum svo að þeir verki, ganga þrjá hringi eða snúa einhverju þrisvar, nota þrístolna hluti, þrjá blóðdropa og svo framvegis. Áður fyrr var til siðs að berja þrisvar sinnum á bæjarhurð; þá þótti fullvíst að þar væri mennskur maður á ferð því draugar og aðrar illar vættir berja aðeins einu sinni eða tvisvar að dyrum.

Notkun þrítölu í ævintýrum gegnir líka mikilvægu hlutverki við frásagnarlist þar sem endurtekning er notuð til að tákna áherslu og stígandi í frásögninni og magna upp ákveðna spennu.


Skoðið einnig svar sama höfundar við spurningunni Eru þjóðsögur byggðar á sönnum atburðum? og svar Eyju Margrétar Brynjarsdóttur við spurningunni Af hverju er hjátrú um töluna 13?