Við hvað fást þeir sem stunda þroskasálfræði?

Svar

Þroskasálfræðingar fást við rannsóknir sem tengjast þroska eða sálrænum breytingum sem verða yfir æviskeiðið. Framan af var hugtakið þroskasálfræði nánast samheiti barnasálfræði en nú líta flestir svo á að þroskasálfræði taki til breytinga sem verða yfir alla ævina. Þannig er öldrun og öldrunarsálfræði hluti af því sem fræðimenn á þessu sviði fást við. Engu að síður eru flestar rannsóknirnar tengdar bernsku og unglingsárunum þegar breytingar á þroska eru hvað örastar.

Þroskasálfræðingar fást við rannsóknir á mörgum ólíkum sviðum rétt eins og greina má ólík svið innan sálfræði almennt. Sumir einbeita sér að rannsóknum á líkamsþroska og hvernig hann tengist andlegu atgervi. Þar fléttast inn athuganir á því hvernig þættir sem eru ólíkir í fari kynjanna geti hugsanlega haft áhrif á sálarlífið. Einnig er sjálfsmyndin, engu síður en kynmyndin, að nokkru leyti tengd líkamsþroskanum. Eins og ef til vill gefur auga leið þroskast svo greind og hugsun að verulegu leyti jafnhliða þroskun heilans. Heilinn og taugakerfið er því eitt af því sem rannsóknir í þroskasálfræði snúast um.

Athuganir á greindarþroska má meðal annars rekja til þess þegar fyrstu greindarprófin voru búin til í Frakklandi í kringum aldamótin 1900. Það var Frakkinn Alfred Binet sem fyrstur bjó til greindarpróf fyrir börn í þeirri mynd sem við þekkjum í dag. Greindarpróf geta verið gagnleg í ýmsu tilliti þegar meta á þroska og andlegt ástand barna. Þroskasálfræðingar nota þau því talsvert í störfum sínum.

Þess utan fjalla þroskasálfræðingar um allt það sem lýtur að tilfinningalífi barna, máltöku, félagsmótun og raunar öllu því sem tengist og haft getur áhrif á þroska. Geta má þess að hinn þekkti austurríski taugalæknir Sigmund Freud lagði áherslu á þroska persónuleikans á fyrstu árunum, og taldi meðal annars að dulvituð kynorka og duldir ýmiss konar, eins og Ödipusarduldin, geti mótað sálarlífið til langframa.

Frekara lesefni á Vísindavefnum

• Hvað er þroskasálfræði og hvað er fjallað um í greininni? eftir Aldísi Guðmundsdóttur.
• Hvað eru til margar gerðir af sálfræði? eftir Heiðu Maríu Sigurðardóttur.
• Hver er nýjasta gagnrýnin á kenningu Piagets? eftir Sigurð J. Grétarsson.
• Hver var Erik H. Erikson? eftir Sigurlínu Davíðsdóttur.
• Hverjar eru kenningar Eriks H. Eriksons í uppeldis- og sálfræði? eftir Sigurlínu Davíðsdóttur.
• Hvenær byrja börn að ljúga? eftir Lilju Ósk Úlfarsdóttur.

Mynd

• Myndin sýnir mismunandi lífsskeið fólks og að lokum dauðann. Hún er eftir Hans Baldung og er fengin af síðunni Image:Hans Baldung 009.jpg. Wikimedia Commons.