Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvaðan kemur orðið kuml? Af hverju er ekki bara talað um gröf?

Orðið kuml í merkingunni ‛gröf’ þekkist í fornum bókmenntum enda er það notað um þann sem var jarðaður að heiðnum sið. Það var haft um hauga, minnisvarða og yfirleitt um legstað sem var ofanjarðar. Í kuml var oft lagt svokallað haugfé en það gat verið ýmislegt fémætt eða hinum látna mikils virði eins og vopn hans, skart, hestur hans eða hundur. Talið er að hérlendis hafi fundist talsvert á annað hundrað kumla.

Mannabein í kumli á Daðastöðum í Reykjadal. ©Fornleifastofnun Íslands

Kristján Eldjárn, þjóðminjavörður og síðar forseti, skrifaði doktorsritgerðina Kuml og haugfé árið 1956 sem enn er talin afar merkt fræðirit. Það var endurútgefið árið 2000 með viðbótum um kumlfundi.

Orðið kuml var einnig notað um heystæðu í opinni tóft og var stundum tyrft yfir hana. Enn ein merking orðsins er ‛meiðsl’ og er hún mest notuð í samsetningunni örkuml ‛bæklunarmeiðsl’.

Mynd:
  • Bein í kumli: Fornleifastofnun Íslands.

Útgáfudagur

14.5.2012

Spyrjandi

Einar Pétursson

Höfundur

Guðrún Kvaran

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvaðan kemur orðið kuml? Af hverju er ekki bara talað um gröf?“. Vísindavefurinn 14.5.2012. http://visindavefur.is/?id=12155. (Skoðað 24.10.2014).

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Robert Boyle

1627-1691

Írskur eðlis- og efnafræðingur, þekktastur fyrir lögmálið um vensl þrýstings og rúmmáls fyrir gas, einn af frumkvöðlum nútíma efnafræði.