Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hátíðlegur?

Áður en rómverska tímatalið barst hingað með kirkjunni höfðu Íslendingar komið sér upp eigin tímatali sem ekki virðist hafa verið til annars staðar. Sennilega hefur Íslendingum þótt nauðsynlegt að hafa eitthvert sameiginlegt tímaviðmið eftir að þeir settu sér eigin samfélagsreglur með stofnun Alþingis snemma á 10. öld.

Rómverska tímatalið varð virkt eftir að föst skipan komst á kirkjuna með stofnun biskupsstóls eftir miðja 11. öld. Íslendingar köstuðu samt gamla tímatalinu ekki fyrir róða heldur löguðu það til svo að það lifði góðu lífi við hlið hins kirkjulega tímatals og gerir enn í vönduðum almanökum.

Í stærstu dráttum var árinu skipt í tvö nær jafnlöng misseri: Vetur og sumar. Vetrarmisserið byrjaði alltaf á laugardegi og sumarmisserið á fimmtudegi. Fram til ársins 1700 var það fimmtudagurinn á bilinu 9.-15. apríl en eftir 1700 á bilinu 19.- 25. apríl.


Sumar í Færeyjum

Það er hvergi sagt berum orðum í lögum, en menn virðast hafa litið á fyrsta dag sumars sem upphaf ársins. Það sést á því að aldur manna var áður jafnan talinn í vetrum, og enn er svo um aldur húsdýra. Því var dagurinn haldinn hátíðlegur. Meðal annars er vitað um sumargjafir að minnsta kosti fjórum öldum áður en jólagjafir fóru að tíðkast. Þá var haldin matarveisla sem þótti ganga næst jólunum. Fyrsti dagur sumars var líka frídagur frá vinnu og börn fengu að fara á milli bæja til að leika sér við nágranna. Þá var hann einnig helgaður ungum stúlkum og nefndur yngismeyjadagur. Piltar máttu þá gefa í skyn hverja þeim leist á. Þetta var sambærilegt við bóndadaginn og konudaginn á fyrsta degi þorra og góu.

Lengi var messað og lesinn húslestur á sumardaginn fyrsta. Það þekktist hvergi annars staðar og þegar eftirlitsmenn danskra kirkjuyfirvalda uppgötvuðu þessa sérstöðu um miðja 18. öld létu þeir banna messur á þessum degi.

Eftir aldamótin 1900 gerðu ungmennafélögin sumardaginn fyrsta að helsta hátíðisdegi sínum og árið 1921 var hann gerður að stuðningsdegi fyrir börn í Reykjavík og eftir það oft nefndur barnadagurinn.

Mynd: Norsk målungdom: Sumar, sjølvstende og samarbeid på Færøyane.

Útgáfudagur

20.4.2006

Spyrjandi

Bekkurinn Hulduheimar 3. hug, Áslandsskóla
Sverrir Jóhannesson

Höfundur

Árni Björnsson

dr. phil. í menningarsögu

Tilvísun

Árni Björnsson. „Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hátíðlegur?“ Vísindavefurinn, 20. apríl 2006. Sótt 1. júní 2016. http://visindavefur.is/svar.php?id=5831.

Árni Björnsson. (2006, 20. apríl). Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hátíðlegur? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=5831

Árni Björnsson. „Af hverju er sumardagurinn fyrsti haldinn hátíðlegur?“ Vísindavefurinn. 20. apr. 2006. Vefsíða. 1. jún. 2016. <http://visindavefur.is/svar.php?id=5831>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Smokkur

Upphaflega var smokkur notaður til að verjast sárasótt og síðar til getnaðarvarna. Heimildir greina frá notkun smokka úr einhvers konar hörefni og einnig dýragörn um 1000 f.Kr. Dr. Condom var læknir Karls II. Bretakonungs. Hann ráðlagði konungi að nota garnasmokka til að varna því að hann eignaðist fleiri óskilgetin börn. Nútímasmokkar eru ýmist gerðir úr gúmmíi eða pólýúretan-efni.