Hvaðan kemur orðatiltækið "sjaldan hef ég flotinu neitað"?

Svar

Orðatiltækið sjaldan hef ég flotinu neitað er sótt í gamla þjóðtrú um hvernig skuli hegða sér í viðurvist álfa. Ef maður situr á krossgötum á jólanótt þyrpast álfar að honum, bera að honum gull og gersemar en hann má ekkert þiggja eða segja.

Orðatiltækið „sjaldan hef ég flotinu neitað“ er sótt í gamla þjóðtrú um hvernig skuli hegða sér í viðurvist álfa.

Í þjóðsögum Jóns Árnasonar (1954 I:118) segir meðal annars:

En svari maður eður þiggi boð álfa þá er maður heillaður og verður vitstola og aldrei síðan mönnum sinnandi. Því varð manni sem Fúsi hét og sat úti jólanótt og stóðst lengi þangað til ein álfkona kom með stóra flotskildi og bauð honum að bíta í. Þá leit Fúsi við og sagði það sem síðan er að orðtæki haft: „Sjaldan hef ég flotinu neitað;“ beit hann þá bita sinn úr flotskildinum og trylldist og varð vitlaus.

Orðasambandið er oftast notað þegar einhverjum er boðið eitthvað gómsætt sem hann ætlar sér að þiggja.

Mynd:

• is.wikipedia.org - Álfur: Álfarnir í haganum eftir Nils Blomm, 1850. Sótt 3.4.2012.