<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<rss version="0.92">
 <channel>
  <title>Vísindavefurinn</title>
  <link>http://www.visindavefur.is</link>
  <description>Á Vísindavefnum svara fræðimenn spurningum almennings á öllum sviðum vísinda og fræða.</description>
  <lastBuildDate>Tue, 7 Feb 2012 23:41:49 GMT</lastBuildDate>
  <item>
   <title>Hvað er röntgen og getur röntgengeislun verið hættuleg?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=16599</link>
   <pubDate>Tue, 7 Feb 2012 09:11:44 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Oftast þegar orðið röntgen er notað í daglegu tali er átt við rannsóknir með röntgengeislum sem gerðar eru til sjúkdómsgreiningar. Orðið vísar þá annaðhvort til rannsóknarinnar sjálfrar eða staðarins þar sem hún er gerð, það er röntgendeildarinnar.

Nafnið röntgen er þannig til komið að geislarnir voru nefndir í höfuðið á þeim sem uppgötvaði þá fyrst árið 1895, Wilhelm Conrad Röntgen. Röntgen sjálfur kynnti hinn áður óþekkta geisla til sögunnar sem X-geisla, en vísindamenn honum samtíða nefndu...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Getið þið sagt mér frá eitruðu sprettköngulónni og af hverju éta kvendýr hennar karlana eftir mökun?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=61585</link>
   <pubDate>Tue, 7 Feb 2012 09:01:26 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Sprettkönguló (Latrodectus hasselti, e. redback spider) er baneitruð könguló af ættkvíslinni Latrodectus, en til þeirrar ættkvíslar telst líka hin alræmda svarta ekkja (Latrodectus mactans). Sprettköngulóin er einlend í Ástralíu en berst stundum með matvælum sem flutt eru þaðan til annarra landa.

Sprettköngulóin er tiltölulega smávaxin, kvendýrin eru um einn cm á lengd og karldýrin 3-4 mm. Það er fleira en stærðin sem aðgreinir kynin. Kvendýrin eru svört (stundum brúnleit) með appelsínugulri ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað áhrif hefði það á lofslag í heiminum ef allir regnskógar jarðarinnar eyddust?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=57417</link>
   <pubDate>Mon, 6 Feb 2012 09:54:28 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Það er mjög erfitt að spá fyrir um hvaða afleiðingar eyðing regnskóganna mundi hafa enda er enn mörgum spurningum ósvarað um hringrás kolefnis og súrefnis á jörðinni. Amasonregnskógurinn er uppspretta mikils hluta ferskvatns á jörðinni og hefur áhrif á veðrakerfi Norður- og Suður-Ameríku. Regnskógartré eru geysistórar kolefnisgeymslur, jafnvel á heimsmælikvarða. Í trjám Amasonregnskógarins er að finna um 1,2 x 1014 kg (120.000.000.000.000 kg) af kolefni. 

Í heilbrigðum regnskógi er jafnvægi, ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Getur jafnarma þríhyrningur haft allar hliðar jafnlangar?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=58472</link>
   <pubDate>Mon, 6 Feb 2012 09:18:31 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Spurningin stafar væntanlega af óvissu spyrjanda um merkingu hugtaksins „jafnarma þríhyrningur“. Óformleg könnun höfundar þessa svars hefur leitt í ljós að tvær ólíkar skilgreiningar á hugtakinu koma fyrir í innlendri sem og erlendri umfjöllun um stærðfræði:

Jafnarma þríhyrningur er þríhyrningur sem hefur nákvæmlega tvær jafnlangar hliðar.
Jafnarma þríhyrningur er þríhyrningur sem hefur að minnsta kosti tvær jafnlangar hliðar.

Munurinn á þessum skilgreiningum felst einmitt í því hvort jaf...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver eru sex fjölmennustu löndin í Evrópu og hver er íbúaþéttleiki þeirra?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=58781</link>
   <pubDate>Fri, 3 Feb 2012 12:49:07 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Þegar fólksfjöldi er metinn er litið til náttúrulegrar fjölgunar (e. natural growth) og fólksflutninga á milli ríkja. Náttúruleg fjölgun er munurinn á fjölda fæðinga og fjölda andláta innan ríkja. Íbúaþéttleiki er yfirleitt mældur sem hlutfall milli fjölda einstaklinga og ákveðinnar svæðiseiningar og yfirleitt settur fram sem fjöldi íbúa á ferkílómetra (km2). Vert er að taka fram að þær tölur sem notast er við í þessu svari eru frá árunum 2008 og 2009.

Hægt er að ímynda sér íbúaþéttleika í Ev...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvenær fluttu Íslendingar úr torfbæjunum?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=60608</link>
   <pubDate>Fri, 3 Feb 2012 09:34:22 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Öldum saman voru öll íbúðarhús Íslendinga með veggi hlaðna úr torfi og grjóti og timburþök þakin torfi. Undantekningar voru örfáar; einna elst þeirra líklega timburstofa á Hólum í Hjaltadal sem norskur biskup, Auðunn rauði Þorbergsson, lét reisa þar á fyrri hluta 14. aldar og stóð öldum saman. Strax á miðöldum voru sumar kirkjur byggðar úr timbri, þar á meðal dómkirkjurnar á báðum biskupsstólunum, Skálholti og Hólum. Fá hús voru til á Íslandi af öðru tagi þangað til á einokunartímanum, eftir 160...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað er hryggskekkja og hvað veldur henni?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=60639</link>
   <pubDate>Fri, 3 Feb 2012 09:09:52 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Hryggskekkja er óeðlileg hliðarsveigja, ein eða tvær, á hryggnum. Ef sveigjan er aðeins ein verður hryggurinn C-laga en S-laga ef þær eru tvær. Talið er að um 2% manna hafi hryggskekkju. Algengast er að hryggskekkja komi fram snemma á barns- eða unglingsaldri og er hún algengari hjá stelpum en strákum. Hún er ættlæg í sumum tilfellum. Oftast er fólk með hryggskekkju einkennalaust en hjá sumum veldur hún því að einstaklingurinn hallar til annarrar hliðar og hefur ójafnar axlir eða mjaðmir, ójafnt...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvaða merkingu hefur hugtakið tegund í líffræði?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=61503</link>
   <pubDate>Thu, 2 Feb 2012 11:07:57 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Hugtakið tegund vísar til efnis, hlutar eða lífveru sem býr yfir ákveðnum eiginleikum. Í líffræði er tegundahugtakið gagnlegt til að hjálpa okkur að ráða í og fjalla um hinn mikla breytileika meðal lífvera sem við sjáum í lífríkinu. Fjöldi tegunda er gríðarlegur, vísindamenn hafa lýst yfir 1,7 milljónum tegunda og innan tegunda má líka finna breytilega einstaklinga sem mynda aðgreinda hópa og afbrigði eða deilitegundir. 

Einstakar lífverur sem tilheyra tegund eru taldar eiga eitthvað sameigin...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvaða áhrif hefur of mikið estrógen á karlmenn?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=60828</link>
   <pubDate>Thu, 2 Feb 2012 06:45:41 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Það er eðlilegt að karlar framleiði estrógen í einhverju mæli, bæði örlítið í nýrnahettum en einnig í eistum. Talið er að estrógen  sé nauðsynlegt fyrir frjósemi karla og rannsóknir sýna að það hefur áhrif á vatns- og jónajafnvægi í þekjuvef innri æxlunarfæra og þroskun sáðfrumna. Það er aftur á móti ekki eðlilegt að karlar framleiði meira af estrógeni en testósteróni, sem er helsta karlkynhormónið.

Þar sem estrógen er kvenhormón er ekki óeðlilegt að kveneinkenni komi fram hjá þeim körlum þar...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Er eyðing regnskóganna bara af mannavöldum eða á náttúran einhvern þátt í henni?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=26379</link>
   <pubDate>Wed, 1 Feb 2012 22:03:11 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Náttúruöflin hafa alltaf haft áhrif á regnskóga. Eldar, þurrkar, stormar og eldgos, svo nokkuð sé nefnt, hafa mikil áhrif á vöxt og viðgang regnskóganna og geta valdið raski á stórum svæðum. Náttúrleg röskun er þó harla ólík röskun af mannavöldum.

Eldar, þurrkar og stormar eyða skóginum ekki algjörlega. Hluti vistkerfisins starfar áfram og skógurinn jafnar sig yfirleitt á örfáum árum. Fjölbreytni lífríkisins verður fljótt sú sama og áður og hún getur jafnvel aukist.

Frumskógur í Suður-Mexí...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað er lyfleysa og lyfleysuáhrif og geta þau hjálpað sjúklingum?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=31380</link>
   <pubDate>Wed, 1 Feb 2012 09:22:17 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Við klínískar rannsóknir á virkni lyfjaefna er rannsóknin oft gerð með notkun lyfjaefnis og lyfleysu (e. placebo) eða sýndarlyfs sem er eins að útliti og bragði og lyfjaefnið. Rannsóknin er oft tvíblind þar sem hvorki sjúklingar né rannsakendur vita hver fær hið virka efni og hver fær lyfleysuna. Við mat á niðurstöðum rannsóknarinnar kemur svo í ljós að lyfleysan hafði jákvæð áhrif á sjúklingana en þau áhrif eru yfirleitt minni en áhrif lyfjaefnisins. 

Lyfleysuáhrifin eru áhrif vonarinnar þeg...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvers konar gnit er í Gnitaheiði og Gnitakór?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=61559</link>
   <pubDate>Tue, 31 Jan 2012 13:31:05 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Gnitaheiði er ekki til sem örnefni á Íslandi en kemur fyrir í bókartitli. Ljóðabókin Á Gnitaheiði eftir Snorra Hjartarson kom út árið 1956.Orðið gnit í forlið nafnanna gæti verið skylt nýnorsku gnite, sem merkir ‚smástykki sem brotnað hefur af e-u‘, og sænsku mállýskuorði gneta eða gnitu ‚moli, ögn‘, og því gæti Gnitaheiði, þar sem ormurinn eða drekinn Fáfnir var,  merkt ‚smágrýtt land‘ (Ásgeir Bl. Magnússon, Orðsifjabók, 1989). 

Götuheitið Gnitakór í Kópavogi hefur að öllum líkindum verið sn...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Eru læknisaðgerðir framkvæmdar á fóstrum?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=60732</link>
   <pubDate>Tue, 31 Jan 2012 11:04:39 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Vegna framfara læknavísinda á síðustu áratugum hafa lyfjameðferðir og skurðaðgerðir á fóstrum orðið mögulegar í vissum tilvikum. Auðveldara og öruggara er en áður að ná til fósturs í móðurkviði og má til dæmis veita hormónum og ýmsum næringarefnum sem fóstur skortir í legi og komast hjá ýmsum óstarfhæfum efnaferlum. Einnig eru nú til betri og nákvæmari aðgerðir til að greina líffærafræði fósturs og frávik þar á. 

Meðferð á fóstrum á uppruna sinn árið 1963 þegar nýsjálenski skurðlæknirinn Sir ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvaðan er orðið Korpa komið og hvað merkir það?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=59741</link>
   <pubDate>Mon, 30 Jan 2012 10:12:18 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Nafn árinnar Korpu í Mosfellssveit er hugsanlega dregið af orðinu korpa 'hrukka', samanber kyrpingur. Bæjarnafnið Korpúlfsstaðir var reyndar stundum skrifað Kortólfsstaðir í eldri heimildum (Ísl. fornbréfasafn I:507) eða Kortúlfsstaðir (Jarðabók ÁM og PV III:450), en Korpúlfsstaðir er væntanlega eldra. Við bæinn er kennd Korpúlfsstaðaá, eða Korpa, sem einnig hefur verið nefnd Úlfarsá.
  
Korpa er talið merkja ,hrukka, kyrpingur', skylt kreppa. Hér sést Korpa eða Úlfarsá.
Áin Korpa er einnig t...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Af hverju er svona hættulegt að eyða regnskógum, vaxa þeir ekki bara strax upp aftur?</title>
   <link>http://www.visindavefur.is/?id=61808</link>
   <pubDate>Mon, 30 Jan 2012 10:02:13 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Vissulega geta regnskógar vaxið aftur en það eru þó mörg vandamál fyrir hendi. Þó að regnskógar séu mjög frjósamir og hafi mikinn líffræðilegan fjölbreytileika, þá er jarðvegur þeirra einungis frjósamur í efstu 5 sentimetrunum. Eftir að skógurinn er ruddur helst frjósemin ekki lengi í jarðveginum sem skolast burtu eftir nokkur ár og skilur eftir sig harðan rauðleitan leir sem lítið vex á nema gras. Bændur rýma oft regnskógarsvæði undir beitilönd fyrir hjarðir sínar, en skilja eftir sig slóð eyði...]]></description>
  </item>
 </channel>
</rss>

