Er hægt að nota forliðinn forkunn til að lýsa hlutum á neikvæðan hátt, til dæmis forkunnarljótur?

Svar

Nafnorðið forkunn merkir ‛ágæti, snilld’ og í eldra máli einnig ‛löngun, þrá’. Eignarfallið forkunnar- er notað sem áhersluliður lýsingarorða, langoftast í jákvæðri merkingu. Dæmi: forkunnarfagur, forkunnarfríður, forkunnarglaður, forkunnargóður og mörg fleiri.

Eignarfallið forkunnar- er notað sem áhersluliður lýsingarorða, langoftast í jákvæðri merkingu, til dæmis forkunnarfagur.

Í Ritmálssafni Orðabókar Háskólans eru einnig tvö dæmi um neikvæða herðandi merkingu. Þau eru: forkunnaraumlegur og forkunnarskammir. Bæði eru frá síðari hluta 19. aldar. Eftir þeim að dæma virðast menn hafa getað skilið herðandi merkinguna sem ‛mikið af einhverju’. Forliðurinn er ekki eins virkur nú eins og hann var á 19. og 20. öld en af því sem á undan er komið er alveg hugsanlegt að einhver geti talað um forkunnarljótan mann ef sá hinn sami er afar ófríður.

Mynd:

• Bathing Beauties | Flickr - Photo Sharing! Myndrétthafi er mijori. Myndin er birt undir Creative Commons-leyfi. (Sótt 10.8.2012).

Spurningin í heild sinni hljóðaði svo:

Hvaða forkunn er þetta hjá þeim sem eru forkunnarfagrir og er hægt að nota forliðinn forkunn til að lýsa hlutum á neikvæðan hátt, til dæmis forkunnarljótur?