Hvaða reglur gilda um innflutning dýra til landsins?

Svar

Upphaflega spurningin var svona:

• Eru iguana-eðlur, snákar og skjaldbökur lögleg hér á landi?

Og spyrjandi bætti svo við eftirfarandi:

• Er iguana-eðla sem er undan skepnu sem var hér á landi árið 1975 lögleg? Ég er einnig að spyrja þess sama um snáka og skjaldbökur.

Um innflutning dýra til landsins fjalla lög nr. 88/1992 en 1. gr. þeirra laga hljóðar svo:

Innflutningur á vöru og þjónustu til landsins skal vera óheftur nema annað sé sérstaklega tekið fram í lögum eða milliríkjasamningum sem Ísland er aðili að.

Samkvæmt þessu ákvæði er meginregla laganna óheftur innflutningur. Ákvæðið sjálft gerir þó ráð fyrir undantekningum frá reglunni, enda er varla til sú meginregla sem ekki er án ótalmargra undantekninga.

Mikilvæg undantekning frá meginreglunni kemur fram í lögum nr. 54/1990 um innflutning dýra en í 1. gr. þeirra laga eru dýr skilgreind svo: “öll lifandi landdýr, bæði hryggdýr og hryggleysingjar, að undanskildum manninum, og lagardýr sem lifa að hluta eða öllu leyti í fersku vatni.” Í 2. gr. laganna, eins og henni var breytt með lögum nr. 164/2002, kemur þetta fram:

Óheimilt er að flytja til landsins hvers konar dýr, tamin eða villt, svo og erfðaefni þeirra. [...]

Landbúnaðarráðherra getur, að fengnum meðmælum yfirdýralæknis, vikið frá banni því sem um getur í 1. mgr. og leyft innflutning dýra og erfðaefnis, enda sé stranglega fylgt þeim fyrirmælum, sem felast í lögum þessum, og reglugerðum er settar verða samkvæmt þeim.

Dýrum, sem flutt eru inn án heimildar, skal tafarlaust lógað og skrokkum eytt svo að eigi stafi hætta af. Eggjum, sæði eða fósturvísum skal á sama hátt eytt, svo og dýrum, sem sædd kunna að hafa verið eða notuð sem fósturmæður, og afkvæmum sem kunna að hafa fæðst eftir slíkan ólöglegan innflutning.”

Samkvæmt 1. mgr. er meginregla laganna sú að innflutningur dýra sé bannaður. Landbúnaðarráðherra getur þó heimilað frávik frá reglunni en þá aðeins ef yfirdýralæknir gefur meðmæli sín með innflutningnum, sbr. 2. mgr. Af innflutningi lifandi dýra til landsins verður því ekki nema yfirdýralæknir mæli með honum og landbúnaðarráðherra gefi leyfi sitt fyrir innflutningnum. Í lögunum er auk þess að finna frekari reglur um leyfisveitingu ráðherra og álitsgjöf yfirdýralæknis, svo og sérstakar reglur um innflutning nýrra dýrategunda og geymslu innfluttra dýra í sóttvarnarstöð.

Lög nr. 54/1990 um innflutning dýra leystu eldri lög um sama efni af hólmi, meðal annars lög nr. 74/1962 um innflutning búfjár. Í þeim kemur sama meginregla fram, það er að innflutningur dýra sé bannaður og aðeins heimill samkvæmt sérstöku leyfi.

Svarið við spurningunni hér að ofan er þess vegna að iguana-eðlur, snákar og skjaldbökur eru leyfilegar hér á landi ef landbúnaðarráðherra hefur gefið leyfi sitt fyrir innflutningum að fengnu áliti frá yfirdýralækni. Það sama gildir um afkvæmi iguana-eðlunnar sem kom hingað til lands 1975. Ef hún og maki hennar fengu sérstakt leyfi eru afkvæmi þeirra lögleg í landinu, en ef svo var ekki gildir hið gagnstæða.

Hægt er að fræðast meira um iguana-eðlur í svari Jóns Más Halldórssonar við spurningunni

• Er bit grænna iguana-eðlna hættulegt?

Mynd: Northern Virginia Reptile Rescue