Spurning

Hvað er skarð í vör?

Spyrjandi

Kristrún Vala Benediktsdóttir

Svar

Skarð í vör og/eða klofinn gómur eru fæðingargallar í andliti og munni sem koma fram snemma á fósturstigi og stafa af því að ekki er nægilega mikill vefur í vörinni eða munninum til að loka bilinu á milli helminganna tveggja. Skarð í vör er sem sagt áþreifanleg rifa milli vinstri og hægri helminga efri vararinnar og sést sem mjótt op eða bil í húð hennar. Klofningurinn nær oft upp fyrir neðsta hluta nefsins og til beina í efri kjálka og/eða efri góms.

Meðfædd gómglufa eða klofinn gómur er op í efri gómnum og getur ýmist náð til harðgómsins framarlega í munninum og/eða til mjúku gómfillunnar aftar í munninum.

Skarð í vör getur verið mismikið.
Skarð í vör og gómglufa geta komið fram öðrum eða báðum megin í munninum. Þar sem vör og gómur þroskast óháð hvort öðru er möguleiki á að hafa skarð í vör án gómglufu, gómglufu án skarðs í vör eða hvorttveggja.

Orsök skarðs í vör og/eða gómi er oftast óþekkt. Flestir fræðimenn telja að orsökin sé eitthvert samspil erfða- og umhverfisþátta. Það virðist vera meiri hætta á skarðmyndun í barni ef það á systkini, foreldri eða annan ættingja með skarð.

Annar hugsanlegur valdur að skarðmyndun tengist lyfjatöku móður á meðgöngu. Til eru lyf sem virðast valda skarðmyndun. Lyf í þessum hópi eru lyf við flogaköstum, unglingabólum og lyf sem innihalda methotrexate en þau eru notuð gegn krabbameini, liðagigt og sóra. Veiru- og bakteríusýkingar á meðgöngu virðast einnig geta valdið skarðmyndun í sumum tilfellum.

Að lokum má geta þess að skarðmyndun getur verið fylgifiskur annarra sjúkdóma.

Heimildir: