Hvað eru margar stjörnur í geimnum?

Svar

Þessari spurningu má skipta í tvennt og spyrja annars vegar hversu margar stjörnur við sjáum á næturhimninum og hins vegar hversu margar stjörnur eru í öllum alheiminum.

Þótt stjörnurnar á himninum virðist næstum óteljandi eru í raun "aðeins" um 6000 stjörnur sem hægt er að greina með berum augum, við bestu aðstæður, á allri himinhvelfingunni. Þar sem helmingur hvelfingarinnar er fyrir neðan sjóndeildarhring hverju sinni má því gera ráð fyrir að í mesta lagi sjáist um 3000 stjörnur. Þær stjörnur sem við sjáum eru langflestar í næsta nágrenni sólar, innan okkar vetrarbrautar. Heildarfjöldi stjarna í heiminum er hins vegar miklu meiri.

Fjöldi stjarna í Vetrarbrautinni skiptir hundruðum milljarða. Stjörnufræðingum ber ekki saman um nákvæman fjölda, en almennt er talið að þær séu á bilinu 100-400 milljarðar. Einnig hefur verið áætlað að fjöldi vetrarbrauta í sýnilegum alheimi sé í sama stærðarþrepi, eða um 100 milljarðar.

Ef við gerum ráð fyrir að meðalfjöldi stjarna í vetrarbrautum sé svipaður fjöldanum í okkar vetrarbraut, segjum 200 milljarðar, og að fjöldi vetrarbrauta sé 100 milljarðar fæst að heildarfjöldi stjarna í heiminum sé 2 * 10²² eða 20.000 milljarðar milljarða eða 20.000 trilljónir. Þetta er vitaskuld gróf áætlun en gefur þó hugmynd um þann mikla fjölda stjarna sem er að finna í óravíddum geimsins.

Talan er að sjálfsögðu svo gríðarstór að erfitt er að skilja hana "jarðneskum" skilningi, enda er ekki heldur verið að telja neina smáhluti heldur heilar sólstjörnur! Þó er fróðlegt að bera hana saman við fjölda frumeinda eða sameinda í efninu kringum okkur. Samkvæmt þeim fræðum eru hvorki meira né minna en um það bil 6 * 10²³ eða 600.000 trilljónir sameinda í 18 grömmum af vatni.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

• Hvað getur þú sagt mér um stjörnuþyrpingar? eftir Sverri Guðmundsson