Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hver er munurinn á hvirfilbyl og fellibyl?

Hvirfilbyljir eða skýstrókar (á ensku tornado) eru ógnarhvassar en smáar hringiður í neðsta hluta gufuhvolfsins, en fellibyljir (e. tropical hurricane, hurricane) eru víðáttumikil óveður sem ná frá yfirborði jarðar upp að veðrahvörfum. Algengt er hins vegar að skýstrókar myndist í fellibyljum.

Skýstrókar og fellibyljir eiga það sameiginlegt að myndast í óstöðugu lofti, en svo heitir þegar hlýtt loft er undir köldu lofti. Þá er einkar mikilvægt fyrir skýstróka að vindur aukist með hæð næst jörðu, en losun dulvarma gegnir á hinn bóginn aðalhlutverki í myndun og viðgangi fellibylja (með dulvarma er átt við varmann sem losnar þegar rakinn í loftinu þéttist).

Fellibyljir myndast yfir úthöfum og eru gjarnan 200-1000 km í þvermál, en skýstrókar geta bæði myndast yfir landi og sjó og eru þeir oft innan við hundrað metrar í þvermál. Samt sem áður verður ekki síður hvasst, og jafnvel hvassara í skýstrókum en fellibyljum. Fellibyljir lifa dögum saman, en skýstrókar stundum ekki nema í nokkrar mínútur og í mesta lagi örfáar klukkustundir.

Fellibyljir geta ekki myndast við Ísland, en leifar af fellibyljum berast stundum til landsins. Skýstrókar geta hins vegar myndast á Íslandi, en það er afar sjaldgæft.

Sagt er frá fellibyljum í öðrum svörum á vísindavefnum sem má finna með leitarvél okkar, og í ensk-íslenska veðurorðasafninu á vefnum má finna þýðingar og skýringar á ýmsum enskum heitum sem stundum valda ruglingi.

Útgáfudagur

1.11.2000

Spyrjandi

Auður Örlygsdóttir, Sólveig Sveinsdóttir, Kristrún Gunnarsdóttir

Höfundur

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur

prófessor í veðurfræði við HÍ

Tilvísun

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. „Hver er munurinn á hvirfilbyl og fellibyl?“ Vísindavefurinn, 1. nóvember 2000. Sótt 21. nóvember 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=1062.

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. (2000, 1. nóvember). Hver er munurinn á hvirfilbyl og fellibyl? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=1062

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. „Hver er munurinn á hvirfilbyl og fellibyl?“ Vísindavefurinn. 1. nóv. 2000. Vefsíða. 21. nóv. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=1062>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Bankað í við

Það er algengur og útbreiddur hjátrúarsiður, einkum meðal kristinna manna, að banka undir eða á viðarborð eða snerta tré, t.d. eftir að menn hafa sagt eitthvað ógætilegt. Þessi siður á líklega rætur að rekja til þeirrar helgi sem hvílir á krossi Krists eða til annarrar tiltrúar á tré, enda er trjádýrkun af ýmsu tagi ævagömul.