Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvers vegna er kaldara í háloftum og á fjöllum en á láglendi?

Rósa Hildur Bragadóttir spurði: "Hvers vegna er kaldara uppi í háloftunum en á jörðu niðri?"

Eyvindur Örn Barðason spurði: "Hversvegna er kaldara uppi á fjalli en niður við sjó, þó að fjallið sé nær sólinni?"

Á fjöllum og í háloftum er kaldara en á láglendi vegna þess að þar uppi er lægri loftþrýstingur.

Sé horft framhjá breytingum á eðlismassa lofts breytist hitastig þess í réttu hlutfalli við þrýsting. Því meiri sem þrýstingurinn er því hærri verður hitinn. Samhengi hita og þrýstings má sannreyna með því að halda hitamæli við opið á uppblásinni hjólaslöngu. Þegar loftinu er sleppt út lækkar þrýstingur þess og kemur það fram í lægri hita.

Loftþrýstingur í andrúmsloftinu endurspeglar við flestar veðuraðstæður þyngd þess lofts sem fyrir ofan er, allt að endimörkum lofthjúpsins. Því hærra sem dregur, þeim mun minna loft er fyrir ofan og því fer loftþrýstingur lækkandi með hæð.

Nálægt jörðu lækkar lofthiti að jafnaði um 0.6°C fyrir hverja 100 metra sem upp er farið, en hitafall er breytilegt eftir veðuraðstæðum hverju sinni. Stundum hækkar hiti jafnvel með hæð og kallast það hitahvörf.

Íslenskt lesefni:

Markús Á. Einarsson, Veðurfræði.

Haraldur Ólafsson, "Vindstrengir og skjól við fjöll" Náttúrufræðingurinn, 68. árg., 1. hefti.

Útgáfudagur

24.2.2000

Spyrjandi

Rósa Hildur Bragadóttir og
Eyvindur Örn Barðason

Höfundur

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur

prófessor í veðurfræði við HÍ

Tilvísun

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. „Hvers vegna er kaldara í háloftum og á fjöllum en á láglendi?“ Vísindavefurinn, 24. febrúar 2000. Sótt 22. júlí 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=141.

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. (2000, 24. febrúar). Hvers vegna er kaldara í háloftum og á fjöllum en á láglendi? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=141

Haraldur Ólafsson veðurfræðingur. „Hvers vegna er kaldara í háloftum og á fjöllum en á láglendi?“ Vísindavefurinn. 24. feb. 2000. Vefsíða. 22. júl. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=141>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Tungllending

Geimfarinn Neil Armstrong steig fyrstur manna fæti á tunglið, hinn 21. júlí 1969. Þá sagði hann eina þekktustu setningu allra tíma: „That's one small step for a man, one giant leap for mankind.“ Armstrong og félagi hans, Buzz Aldrin, voru 21 klukkustund og 36 mínútur á tunglinu og sneru svo til jarðar með 21,7 kg af tunglgrjóti. Alls hafa 12 menn komið til tunglsins.