Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvað er þetta "babb" sem á það til að koma í báta?

Orðtakið ,,það kom (er komið) babb í bátinn" er þekkt frá því á 18. öld. Í orðabók Björns Halldórssonar frá 1814 má finna undir flettiorðinu babb skýringuna 'ógreinilegt tal, babbl' og tvær merkingar orðasambandsins. Annars vegar er dæmi á latínu sem merkir 'óánægja gerði vart við sig gegn stýrimanni' og hins vegar dæmi sem þýðir 'það brakaði í skipshliðum af öldugangi'.

Halldór Halldórsson getur sér þess til í Íslensku orðtakasafni (1991:53) að síðari merkingin sé skýringartilgáta Björns, en fyrri skýringin sé nær upprunanum. Óvíst er hver upprunaleg merking orðtaksins var en hugsanlegt er að átt hafi verið við óánægjumuldur skipverja. Nútímamerkingin 'smávægileg hindrun hefur gert vart við sig' er þekkt að minnsta kosti frá miðri 19. öld en heldur yngra er afbrigðið það er kominn bobbi í bátinn, en bobbi merkir 'vandræði'.

Babb í merkingunni 'ógreinilegt tal' er þekkt að minnsta kosti frá 17. öld og sama er að segja um sögnina að babba 'tala ógreinilega' en nafnorðið babbi í sömu merkingu er heldur yngra. Orðin hafa verið tengd nafnorðinu babbl 'ógreinilegt tal, þrugl' og sögninni að babbla 'tala ógreinilega'. Orðstofninn er hljóðhermueðlis og leiddur af hjali ungbarna.

Útgáfudagur

1.7.2002

Spyrjandi

Pétur L. Jónsson

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvað er þetta "babb" sem á það til að koma í báta?“ Vísindavefurinn, 1. júlí 2002. Sótt 27. apríl 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=2549.

Guðrún Kvaran. (2002, 1. júlí). Hvað er þetta "babb" sem á það til að koma í báta? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=2549

Guðrún Kvaran. „Hvað er þetta "babb" sem á það til að koma í báta?“ Vísindavefurinn. 1. júl. 2002. Vefsíða. 27. apr. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=2549>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Segull

Sígild eðlisfræði getur ekki útskýrt seglunareiginleika efna. Til þess þarf að beita svonefndri skammtafræði. Málmar sem seglast eru kallaðir járnseglandi en málmar sem ekki halda seglun en dragast þó að segli eru kallaðir meðseglandi. Til viðbótar er allt efni í raun mótseglandi, en sá fráhrindikraftur er venjulega veikari en kraftarnir vegna meðseglunar eða járnseglunar, ef þeir eru fyrir hendi á annað borð.