Sólin Sólin Rís 07:17 • sest 19:20 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 18:41 • Sest 21:23 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 11:49 • Síðdegis: 24:23 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 05:15 • Síðdegis: 18:11 í Reykjavík
Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvað merkir orðasambandið 'að vera ekki um hvítt að velkja'?

Guðrún Kvaran

Spurt var um orðasambandið ekki er um hvítt að velkja, það er ekki hvítt að velkja og það er ekki um hvítt að velkja í útvarpsþáttum Orðabókar Háskólans fyrir nokkrum árum. Það virðist ekki mikið notað en þó bárust nokkur svör sem bentu til að notkunin væri ekki staðbundin.

Sögðu svarendur það notað um eitthvað sem ekki þarf að vanda til, ekki þarf að fara vel með en einnig neikvætt um mann sem ekki þykir vandaður og verðskulda það sem hann verður fyrir.

Sögnin að velkja merkir í þessu sambandi 'óhreinka, krumpa'. Með orðasambandinu er þá upphaflega átt við að þar sem ekki er um eitthvað hreint (hvítt) að ræða þá muni ekkert um þótt það óhreinkist heldur meira. Það er síðan einnig notað í yfirfærðri merkingu um fólk.

Svipaðrar merkingar er sambandið það sér ekki á svörtu, það er þar sem eitthvað (flík, hlutur) er svart sést ekki þótt það óhreinkist.

Mynd: Wiping Cloth Company

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Útgáfudagur

4.9.2003

Spyrjandi

Elmar Unnsteinsson, f. 1984

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvað merkir orðasambandið 'að vera ekki um hvítt að velkja'?“ Vísindavefurinn, 4. september 2003. Sótt 24. september 2020. http://visindavefur.is/svar.php?id=3707.

Guðrún Kvaran. (2003, 4. september). Hvað merkir orðasambandið 'að vera ekki um hvítt að velkja'? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=3707

Guðrún Kvaran. „Hvað merkir orðasambandið 'að vera ekki um hvítt að velkja'?“ Vísindavefurinn. 4. sep. 2003. Vefsíða. 24. sep. 2020. <http://visindavefur.is/svar.php?id=3707>.

Chicago | APA | MLA

Spyrja

Sendu inn spurningu LeiðbeiningarTil baka

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Senda grein til vinar

=

Hvað merkir orðasambandið 'að vera ekki um hvítt að velkja'?
Spurt var um orðasambandið ekki er um hvítt að velkja, það er ekki hvítt að velkja og það er ekki um hvítt að velkja í útvarpsþáttum Orðabókar Háskólans fyrir nokkrum árum. Það virðist ekki mikið notað en þó bárust nokkur svör sem bentu til að notkunin væri ekki staðbundin.

Sögðu svarendur það notað um eitthvað sem ekki þarf að vanda til, ekki þarf að fara vel með en einnig neikvætt um mann sem ekki þykir vandaður og verðskulda það sem hann verður fyrir.

Sögnin að velkja merkir í þessu sambandi 'óhreinka, krumpa'. Með orðasambandinu er þá upphaflega átt við að þar sem ekki er um eitthvað hreint (hvítt) að ræða þá muni ekkert um þótt það óhreinkist heldur meira. Það er síðan einnig notað í yfirfærðri merkingu um fólk.

Svipaðrar merkingar er sambandið það sér ekki á svörtu, það er þar sem eitthvað (flík, hlutur) er svart sést ekki þótt það óhreinkist.

Mynd: Wiping Cloth Company...