Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

doktor.is

Myndast nýjar fitufrumur þegar við fitnum?

Upphaflega hljóðaði spurningin svona:
Er það satt að þegar maður fitnar þá myndi líkaminn nýjar fitufrumur sem eyðast aldrei og því sé auðveldara að fitna aftur?

Heildarmagn fitu í líkamanum, það er hversu feitur einstaklingur er, fer eftir tvennu - annars vegar fjölda fitufrumna og hins vegar stærð þeirra eða hversu fullar þær eru af fitu.

Fitufrumur eru að mestu fylltar af fituefnum sem nefnast þríglýseríð. Kjarni þeirra og önnur frumulíffæri eru samanþjöppuð í örlítið svæði utan við fitubóluna sem geymir fituna. Hlutverk fitufrumna er að geyma ónotaða fitu í líkamanum á formi þríglýseríða. Til þess að sinna þessu hlutverki sínu geta frumurnar þanist út og stækkað gífurlega. Þannig geta fitufrumur í of feitum einstaklingi orðið hundrað sinnum stærri en í grönnum einstaklingi.

Hver hitaeining sem við innbyrðum er ýmist nýtt eða geymd. Þegar við borðum meira af orkuríkri fæðu en sem nemur orkunni sem við notum söfnum við fitu og fitufrumurnar fyllast og stækka. Ef við notum aftur á móti meiri orku en við neytum skreppa fitufrumurnar saman, en fjöldi þeirra breytist ekki.

Gjarnan er talað um tvenns konar offitu eftir því hvenær á ævinni hún kemur fram - offitu sem kemur fram í æsku og offitu sem kemur fram á fullorðinsaldri.

Offita í æsku

Vöxtur líkamans á sér fyrst og fremst stað frá því fyrir fæðingu og þar til unglingsárunum lýkur. Hann er sérlega hraður síðustu þrjá mánuði í móðurkviði, fyrstu þrjú ár ævinnar og á unglingsárunum.

Á meðan á vexti stendur hefur líkaminn möguleika á að safna ofgnótt af fitufrumum. Offita sem hefst í æsku leiðir til marktækt fleiri fitufrumna en í grönnum einstaklingi. Aukinn fjöldi fitufrumna í æsku gerir einstaklingnum erfiðara fyrir að létta sig þegar hann kemst á fullorðinsár og þar með að viðhalda kjörþyngd. Að sama skapi er auðveldara að bæta á sig á ný seinna meir.

Megrun og líkamsrækt stuðla að því að fitufrumurnar minnka en fjöldi þeirra breytist ekki það sem eftir er ævinnar. Við sitjum því uppi með allar þær fitufrumur sem við myndum á vaxtarskeiði ævina á enda.

Fitusöfnun á fullorðinsárum

Offita sem kemur fram á fullorðinsaldri stafar fyrst og fremst af stækkun fitufrumna. Fólk sem fitnar fyrst á fullorðinsaldri á líklega auðveldara með að léttast og viðhalda æskilegri þyngd vegna þess að það hefur færri fitufrumur en fólk sem hefur orðið of feitt í æsku.

Heimild og mynd:
  • Byer, Curtis O. og Shainberg, Louis W. 1991. Living Well - Health in Your Hands, HarperCollins Publishers, Inc., 1991
  • gcarlson.com


Þeim sem vilja lesa meira á Vísindavefnum um fitu er bent á svör við spurningunum:

Útgáfudagur

22.3.2004

Spyrjandi

Anna Guðlaugsdóttir

Höfundur

Tilvísun

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Myndast nýjar fitufrumur þegar við fitnum?“ Vísindavefurinn, 22. mars 2004. Sótt 22. september 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=4080.

Þuríður Þorbjarnardóttir. (2004, 22. mars). Myndast nýjar fitufrumur þegar við fitnum? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=4080

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Myndast nýjar fitufrumur þegar við fitnum?“ Vísindavefurinn. 22. mar. 2004. Vefsíða. 22. sep. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=4080>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Kóran

Múslímar telja að Kóraninn hafi vitrast Múhameð spámanni smám saman á um 20 ára tímabili, frá 609 til 632 að vestrænu tímatali. Helstu fyrirmæli Kóransins eru sameiginleg öllum múslímum, vitnisburðurinn um að aðeins sé til einn guð og Múhameð sé spámaður hans, bænahald fimm sinnum á dag, fastan í Ramadan-mánuðinum, ölmusugjafir, og loks pílagrímsförin til Mekka.