Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvaðan kemur nafn eyjaklasans Hvalláturs á Breiðafirði?

Nafnið Hvallátur (ft.) er til á að minnsta kosti fjórum stöðum á landinu:
  1. Eyjaklasi á Breiðafirði.
  2. Bær norðan Látrabjargs í V-Barðastrandarsýslu. (Landnámabók) = Látur.
  3. Hvallátradalur er hátt uppi í Lambadalshlíð í Dýrafirði.
  4. = Látur á Látraströnd í S-Þingeyjarsýslu. Nefnt Hvallátur í Landnámabók.

Nafnið er samkvæmt tilgátu Bjarna Einarssonar kennt við rosmhvali, öðru nafni rostunga, en ekki hvali eins og við skilgreinum þá. Orðið látur á fyrst og fremst við stað á landi, þar sem selir kæpa (fæða kópa sína). Það gera rostungar líka, en ekki hvalir. Rostungar voru algengir hér við land á fyrri öldum en eftir að þeir hurfu héðan hefur hval-liðurinn í örnefnum verið túlkaður ranglega svo að hann ætti eingöngu við hvali. Þessi tilgáta Bjarna er mjög sennileg og er hér fallist á hana.



Hvallátur á Breiðafirði.

Nafnið Sellátur er þekkt á nokkrum stöðum. Verstaða í Breiðuvíkurhreppi í Snæfellsnessýslu var nefnd Sellátur (Árni Magnússon og Páll Vídalín, Jarðabók V:154). Sellátur er í Tálknafirði og Sellátranes í Rauðasandshreppi, hvorttveggja í V-Barðastrandarsýslu. Látur á Látraströnd var einnig nefnt Sellátur á dögum Árna Magnússonar og Páls Vídalíns (Jarðabók XI:49). Sellátrar eru einnig í Helgustaðahreppi í S-Múlasýslu.

Heimildir og mynd:
  • Bjarni Einarsson. 1984. Hvallátur. Gripla 6:129-134. Endurpr. í Mælt mál og forn fræði. Reykjavík 1987, bls. 26-31.
  • Árni Magnússon. Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns, V og XI bindi. Reykjavík: Sögufélag.
  • Mats: Íslandsmyndasafn © Mats Wibe Lund.

Útgáfudagur

30.3.2005

Spyrjandi

Lilja Haraldsdóttir

Höfundur

Svavar Sigmundsson

fyrrv. forstöðumaður Örnefnastofnunar

Tilvísun

Svavar Sigmundsson. „Hvaðan kemur nafn eyjaklasans Hvalláturs á Breiðafirði?“ Vísindavefurinn, 30. mars 2005. Sótt 13. desember 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=4861.

Svavar Sigmundsson. (2005, 30. mars). Hvaðan kemur nafn eyjaklasans Hvalláturs á Breiðafirði? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=4861

Svavar Sigmundsson. „Hvaðan kemur nafn eyjaklasans Hvalláturs á Breiðafirði?“ Vísindavefurinn. 30. mar. 2005. Vefsíða. 13. des. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=4861>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Leiklist

Hægt er að rekja þróun vestrænnar leiklistar og leikritunar til Forngrikkja. Uppruni grískrar leiklistar er á huldu en sennilega varð leiklistin til um miðja 6. öld f.Kr. Leikrit Grikkja voru af þrennu tagi: harmleikir, bukkaleikir (eða satýrleikir) og skopleikir. Gríski heimspekingurinn Aristóteles hélt því fram að það væri manninum eðlislægt að herma eftir öðrum.