Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvernig lýsir það sér að vera með oflæti eða maníu?

Oflæti, eða manía, er ásamt þunglyndi eitt aðaleinkenni tvískautaröskunar (bipolar disorder), geðröskunar sem lýsir sér í miklum skapsveiflum. Á þunglyndistímabilum verður fólk með tvískautaröskun vansælt, áhugalaust og orkulítið. Í oflæti er það aftur á móti ört og hátt uppi, jafnvel eirðarlaust og æst.

Við vægt oflæti (hypomania) er oft erfitt að sjá að eitthvað sé að fólki; það kemur vel fyrir, hefur óbilandi sjálfstraust, er líflegt og skemmtilegt, frjótt í hugsun og virðist hafa endalausa orku. Aftur á móti verður það pirrað við minnsta mótlæti, ókyrrt og getur ekki haldið sig við efnið. Í maníukasti missir fólk svo stjórn á hugsun sinni og hegðun. Hugur fólks fer á fullt flug; það fær ýmsar ranghugmyndir um eigin getu, jafnvel ofskynjanir. Það sefur sjaldan, talar endalaust og fær allt konar háleitar hugmyndir sem það framkvæmir síðan yfirleitt ekki. Hvatastjórnun hverfur út í bláinn svo oflætissjúklingurinn gerir gjarnan eitthvað sem hann myndi aldrei gera undir venjulegum kringumstæðum, svo sem að eyða langt um efni fram, stunda hættulegt kynlíf eða neyta vímuefna.

Hjá mörgum er hægt að halda oflæti niðri með lyfjum, til að mynda með litíumi eins og lesa má um í svarinu Hvernig verkar litín (litíum) á mannslíkamann? eftir Jón G. Stefánsson. Þó má nefna að sumir sem þjást af tvískautaröskun vilja alls ekki losna við oflætið, og finnst lyfin fletja út geð þeirra og hamla sköpunargleði. Flestir eru þó líklega fegnir að fá lækningu meina sinna.

Heimildir og mynd

  • Gleitman, H., Fridlund, A. J. og Reisberg, D. (1999). Psychology (5. útgáfa). New York: Norton.
  • Nolen-Hoeksema, S. (2004). Abnormal psychology (3. útgáfa). New York: McGraw-Hill.
  • Myndin er af Bipolar disorder: Navigating the highs & lows. Montana Mental Health Association

Útgáfudagur

29.9.2005

Spyrjandi

Hildur Hermannsdóttir

Höfundur

Heiða María Sigurðardóttir

doktor í taugavísindum

Tilvísun

Heiða María Sigurðardóttir. „Hvernig lýsir það sér að vera með oflæti eða maníu?“ Vísindavefurinn, 29. september 2005. Sótt 17. október 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=5297.

Heiða María Sigurðardóttir. (2005, 29. september). Hvernig lýsir það sér að vera með oflæti eða maníu? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=5297

Heiða María Sigurðardóttir. „Hvernig lýsir það sér að vera með oflæti eða maníu?“ Vísindavefurinn. 29. sep. 2005. Vefsíða. 17. okt. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=5297>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Hanna Óladóttir

1968

Hanna Óladóttir er aðjúnkt í íslensku við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Rannsóknir hennar eru á sviði félagsmálfræði og hafa snúist um viðhorf fólks til íslensku.