Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Fyrst margt getur farið úrskeiðis getur þá annað farið skeiðis?

Orðið úrskeiðis er atviksorð sett saman af forskeytinu úr-, nafnorðinu skeið 'tiltekin vegalengd, (ákveðin) tímalengd , hlaup, kapphlaup' og viðskeytinu -is.


Hér hafa kappreiðar farið úrskeiðis og nokkrir hestar og knapar fallið á brautinni.

Orðið úrskeiðis merkir 'aflaga, úr lagi'. Atviksorð mynduð á þennan hátt hafa nánast alltaf forlið eða forskeyti á undan meginorðinu eins og til dæmis and-hæl-is, með-ferð-is, bein-lín-is, and-spæn-is, and-hær-is, mest-megn-is og mörg fleiri (sjá Guðrún Kvaran 1990–1991). Þessi myndunarháttur er gamall, þekkist þegar í fornu máli og einnig í öðrum germönskum málum. Myndun eins og *skeiðis um eitthvað sem fer á réttan veg fellur ekki að þessu orðmyndunarkerfi.

Heimild:
  • Guðrún Kvaran. 1990–1991. Um -is endingu atviksorða. Íslenskt mál og almenn málfræði. 12–13:7–29.

Mynd:

Útgáfudagur

2.12.2009

Spyrjandi

Örvar Jens Arnarsson

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Fyrst margt getur farið úrskeiðis getur þá annað farið skeiðis?“ Vísindavefurinn, 2. desember 2009. Sótt 23. júlí 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=53594.

Guðrún Kvaran. (2009, 2. desember). Fyrst margt getur farið úrskeiðis getur þá annað farið skeiðis? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=53594

Guðrún Kvaran. „Fyrst margt getur farið úrskeiðis getur þá annað farið skeiðis?“ Vísindavefurinn. 2. des. 2009. Vefsíða. 23. júl. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=53594>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Bjallan

Volkswagen-bjöllur komu fyrst á götuna árið 1938. Þegar framleiðslu var hætt árið 2003 höfðu rúmlega 20 milljón bjöllur verið smíðaðar, engin önnur bílategund hefur verið framleidd í svo mörgum eintökum. Helsti hugmyndasmiður bjöllunnar var Þjóðverjinn Ferdinand Porsche. Adolf Hitler hafði áhuga á framleiðslunni og átti hugsanlega þátt í að nefna bílinn Volkswagen sem merkir‚alþýðuvagn‘.