Sólin Sólin Rís 04:55 • sest 22:10 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 23:09 • Sest 09:39 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 08:40 • Síðdegis: 20:57 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 02:40 • Síðdegis: 14:44 í Reykjavík
Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvort á að skrifa í eða ý í í/ýtarlega, í/ýtarlegur, til hins í/ýtrasta?

Ari Páll Kristinsson

Rita má hvort heldur sem er ítarlega eða ýtarlega og hvort heldur sem er ítarlegur eða ýtarlegur, samkvæmt Stafsetningarorðabókinni (2006).

Ritháttur með í byggist á hugmynd um tengsl við íslenska lýsingarorðið ítur sem frá gamalli tíð merkir ‘ágætur, göfugur, fríður, glæsilegur’. Ritháttur með ý samsvarar dönsku yderlig enda er ýtarlegur í merkingunni ‘rækilegur, nákvæmur’ tökuorð úr gamalli dönsku (yderlig), samanber norsku ytterlig. Orðin samsvara miðlágþýsku ūterlīch samkvæmt Íslenskri orðsifjabók. Á dönsku er til dæmis sagt her kræves ikke yderligere bevis, það er ‘hér þarf ekki ýtarlegri sönnun’.

Öðru máli gegnir um orðasambandið til hins ýtrasta. Orðin ýtrari, ýtrastur eru aðeins rituð með ý og má í því sambandi vísa til dönsku yderste, samanber i yderste nød, gøre sit yderste.

Höfundur

Ari Páll Kristinsson

rannsóknarprófessor hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum

Útgáfudagur

28.1.2010

Spyrjandi

Anna Halldórsdóttir, Elín Ólafsdóttir

Tilvísun

Ari Páll Kristinsson. „Hvort á að skrifa í eða ý í í/ýtarlega, í/ýtarlegur, til hins í/ýtrasta? “ Vísindavefurinn, 28. janúar 2010. Sótt 7. ágúst 2020. http://visindavefur.is/svar.php?id=55165.

Ari Páll Kristinsson. (2010, 28. janúar). Hvort á að skrifa í eða ý í í/ýtarlega, í/ýtarlegur, til hins í/ýtrasta? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=55165

Ari Páll Kristinsson. „Hvort á að skrifa í eða ý í í/ýtarlega, í/ýtarlegur, til hins í/ýtrasta? “ Vísindavefurinn. 28. jan. 2010. Vefsíða. 7. ágú. 2020. <http://visindavefur.is/svar.php?id=55165>.

Chicago | APA | MLA

Spyrja

Sendu inn spurningu LeiðbeiningarTil baka

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Senda grein til vinar

=

Hvort á að skrifa í eða ý í í/ýtarlega, í/ýtarlegur, til hins í/ýtrasta?
Rita má hvort heldur sem er ítarlega eða ýtarlega og hvort heldur sem er ítarlegur eða ýtarlegur, samkvæmt Stafsetningarorðabókinni (2006).

Ritháttur með í byggist á hugmynd um tengsl við íslenska lýsingarorðið ítur sem frá gamalli tíð merkir ‘ágætur, göfugur, fríður, glæsilegur’. Ritháttur með ý samsvarar dönsku yderlig enda er ýtarlegur í merkingunni ‘rækilegur, nákvæmur’ tökuorð úr gamalli dönsku (yderlig), samanber norsku ytterlig. Orðin samsvara miðlágþýsku ūterlīch samkvæmt Íslenskri orðsifjabók. Á dönsku er til dæmis sagt her kræves ikke yderligere bevis, það er ‘hér þarf ekki ýtarlegri sönnun’.

Öðru máli gegnir um orðasambandið til hins ýtrasta. Orðin ýtrari, ýtrastur eru aðeins rituð með ý og má í því sambandi vísa til dönsku yderste, samanber i yderste nød, gøre sit yderste....