Sólin Sólin Rís 07:53 • sest 19:23 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 01:28 • Síðdegis: 14:33 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 08:10 • Síðdegis: 20:53 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 07:53 • sest 19:23 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 01:28 • Síðdegis: 14:33 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 08:10 • Síðdegis: 20:53 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Náttúruvísindi og verkfræði Stjarnvísindi: sólkerfið Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig?

Flokkun:

4.4.2006
Náttúruvísindi og verkfræði Stjarnvísindi: sólkerfið

Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig?

HMS og ÞV

Sólkerfið okkar myndaðist fyrir um fimm milljónum ára þegar gríðarstórt gas- og rykský féll saman og myndaði sól og reikistjörnur. Áður en þetta gerðist var snúningur á skýinu og slíkur snúningur eða hverfiþungi, eins og hann er kallaður í eðlisfræði, varðveitist þegar skýið umbreytist. Þess vegna hefur sólin dálítinn snúning en mestur hluti hverfiþungans í þessu upphaflega stóra skýi er þó núna fólginn í brautarhreyfingum reikistjarnanna um sólina.

Stóra skýið hefur verið misjafnlega þétt og sums staðar hafa verið í því minni hvirflar eða vísar að slíku. Slíkir hlutar úr skýinu hafa þést um sameiginlega miðju utan sólar og þannig urðu reikistjörnurnar til ásamt tunglum sínum. Tunglin taka oft til sín mestan hluta upphaflega hverfiþungans í skýinu en afgangurinn verður eftir í möndulsnúningi reikistjörnunnar. Snúning jarðar má því rekja til þess að skýið sem það myndaðist úr snerist.

Nánar má lesa um þetta í svarinu Hvers vegna snýst jörðin um sjálfa sig? eftir EÖÞ.

Höfundar

Heiða María Sigurðardóttir

HMS

prófessor við Sálfræðideild

Þorsteinn Vilhjálmsson

ÞV

prófessor emeritus, ritstjóri Vísindavefsins 2000-2010 og ritstjóri Evrópuvefsins 2011

Útgáfudagur

4.4.2006

Síðast uppfært

20.5.2019

Spyrjandi

María Steingrímsdóttir, Frímann Geir Ingólfsson

Efnisorð

Tilvísun

Heiða María Sigurðardóttir og Þorsteinn Vilhjálmsson. „Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig?“ Vísindavefurinn, 4. apríl 2006, sótt 13. mars 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=5782.

Heiða María Sigurðardóttir og Þorsteinn Vilhjálmsson. (2006, 4. apríl). Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=5782

Heiða María Sigurðardóttir og Þorsteinn Vilhjálmsson. „Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig?“ Vísindavefurinn. 4. apr. 2006. Vefsíða. 13. mar. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=5782>.

Chicago | APA | MLA

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Af hverju snýst jörðin í kringum sjálfa sig?
Sólkerfið okkar myndaðist fyrir um fimm milljónum ára þegar gríðarstórt gas- og rykský féll saman og myndaði sól og reikistjörnur. Áður en þetta gerðist var snúningur á skýinu og slíkur snúningur eða hverfiþungi, eins og hann er kallaður í eðlisfræði, varðveitist þegar skýið umbreytist. Þess vegna hefur sólin dálítinn snúning en mestur hluti hverfiþungans í þessu upphaflega stóra skýi er þó núna fólginn í brautarhreyfingum reikistjarnanna um sólina.

Stóra skýið hefur verið misjafnlega þétt og sums staðar hafa verið í því minni hvirflar eða vísar að slíku. Slíkir hlutar úr skýinu hafa þést um sameiginlega miðju utan sólar og þannig urðu reikistjörnurnar til ásamt tunglum sínum. Tunglin taka oft til sín mestan hluta upphaflega hverfiþungans í skýinu en afgangurinn verður eftir í möndulsnúningi reikistjörnunnar. Snúning jarðar má því rekja til þess að skýið sem það myndaðist úr snerist.

Nánar má lesa um þetta í svarinu Hvers vegna snýst jörðin um sjálfa sig? eftir EÖÞ. ...