Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Getur barn erft nýrnasjúkdóm frá foreldrum sínum, til dæmis IgA?

Nýrnasjúkdómar eru margir og margs konar. Sumir koma fram strax við fæðingu á meðan aðrir birtast ekki fyrr en á fullorðinsárum. Flestir nýrnasjúkdómar eru ekki arfgengir en flokka má þá arfgengu í sex almenna flokka.

Í fyrsta flokki eru vanskapanir nýrna og annarra þvagfæra. Í öðrum flokki eru ýmsir blöðrusjúkdómar (e. cystic diseases). Hér er ekki átt við þvagblöðruna, heldur blöðrumyndanir í þvagfærum. Í þeim þriðja eru kvillar í síunarferli nýrnanna eða svokallaðir æðhnoðrasjúkdómar (e. glomerular diseases). Í fjórða flokki eru sjúkdómar í nýrapíplum (e. tubular diseases), í þeim fimmta eru arfgengir efnaskiptagallar og í þeim sjötta eru nýrnakrabbamein.

Flestir arfgengir nýrnasjúkdómar koma fram í bernsku eða á unglingsárum en sumir koma ekki fram fyrr en seinna. Orsök IgA-nýrnakvilla (e. IgA nephropathy) sem hér var sérstaklega spurt um er ekki ljós, en sjúkdómurinn liggur þó að einhverju leyti í ættum og því er líklegt að arfgengir þættir komi eitthvað við sögu. Hann er þó ekki dæmigerður arfgengur sjúkdómur, það er að segja ekki eingena sjúkdómur.



IgA er skammstöfun fyrir ónæmisglóbúlín A (e. immunoglobulin A), ónæmisprótín sem telst til mótefna líkamans og er hluti af ónæmiskerfinu. Þegar um IgA-nýrnakvilla er að ræða falla sameindir þessa prótíns út í æðhnoðrum nýrnanna. Undir eðlilegum kringumstæðum sía æðhnoðrarnir úrgangsefni og umframvatn úr blóði og koma til þvagblöðru sem þvag. IgA útfellingarnar trufla þessa síun og leiða til þess að blóð og prótín enda í þvagi og bjúgur kemur á hendur og fætur. Þetta er þrálátur nýrnasjúkdómur og getur þróast í áratugi. Sé lokastig hans nýrnabilun verður sjúklingurinn að fara í nýrnavél eða fá nýrnaígræðslu.

Helsta einkenni þessa nýrnakvilla er blóð í þvagi en hann er oft einkennalaus og getur verið til staðar í mörg ár áður en hann er greindur. Af þeim sökum er erfitt að átta sig á tíðni hans á byrjunarstigi. Hann er þó talinn vera algengasti staðbundni æðhnoðrabólgusjúkdómurinn, það er sem ekki er fjölkerfasjúkdómur með áhrif á mörg önnur líffæri en nýrun, eins og sykursýki og rauðir úlfar (e. lupus).

Ekki er mælt með neinni sérstakri meðferð við IgA-nýrnakvilla ef sjúkdómurinn er vægur eða á byrjunarstigi og sjúklingurinn er með eðlilegan blóðþrýsting og lítið prótín í þvagi (innan við 1 gramm í þvagi sem hefur verið safnað í sólarhring). Þegar prótínmagn í þvagi fer yfir 1 gramm á sólarhring er stundum gripið til þess ráðs að vernda nýrnastarfsemi með því að minnka þetta magn og lækka blóðþrýsting. Sjúklingurinn er þá settur á blóðþrýstingslækkandi lyf. Stundum er einnig mælst til þess að sjúklingur dragi úr prótínneyslu og stýri fæðuneyslu sinni þannig að hann forðist þær fæðutegundir sem stuðla að hækkun blóðfitu og blóðþrýstings.

Önnur svör um nýru á Vísindavefnum:

Heimildir og mynd:

Útgáfudagur

6.6.2006

Spyrjandi

Hólmfríður Pétursdóttir

Höfundur

Tilvísun

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Getur barn erft nýrnasjúkdóm frá foreldrum sínum, til dæmis IgA?“ Vísindavefurinn, 6. júní 2006. Sótt 25. september 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=5996.

Þuríður Þorbjarnardóttir. (2006, 6. júní). Getur barn erft nýrnasjúkdóm frá foreldrum sínum, til dæmis IgA? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=5996

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Getur barn erft nýrnasjúkdóm frá foreldrum sínum, til dæmis IgA?“ Vísindavefurinn. 6. jún. 2006. Vefsíða. 25. sep. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=5996>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Ragný Þóra Guðjohnsen

1966

Ragný Þóra Guðjohnsen er lektor í uppeldis- og menntunarfræðum við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Rannsóknarefni hennar snúa að ungu fólki og velferð þeirra í víðu samhengi.