Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

doktor.is

Um hvaða mávategund er ort í ljóðinu um fuglinn í fjörunni?

Fuglinn í fjörunni

hann heitir már.

Silkibleik er húfan hans

og gult undir hár.

Er sá fuglinn ekki smár,

bæði digur og fótahár,

á bakinu svartur, á bringunni grár.

Bröltir hann oft í snörunni,

fuglinn í fjörunni.

Theódóra Thoroddsen gerði fuglsheitið már ódauðlegt meðal þjóðarinnar í ljóðinu Fuglinn í fjörunni. Margir vita þó ekki hvaða fugl er nákvæmlega átt við þó að flesta gruni að hér sé um einhvern máv að ræða.

Heitið már er eitt af þeim nöfnum sem hvítmávurinn (Larus hyperboreus) hefur borið á undanförnum öldum hér á landi. Önnur nöfn sem notuð hafa verið um hann eru hvítfugl, grámávur og gulnefur, en það síðasttalda var bundið við Vestfirði.

Ef rýnt er í ljóðið um fuglinn í fjörunni kemur þó í ljós að sumt í lýsingu á fuglinum er aðeins á skjön við útlit hans. Til dæmis er bakið ekki svart heldur grátt og bringan hvít en ekki grá eins og sjá má á meðfylgjandi mynd. Kannski tók Hulda sér skáldaleyfi í lýsingunni en mögulega átti hún við allt annan fugl en notaði rangt heiti.



Hvítmáfur (Larus hyperboreus).

Um hvítmávinn er það annars að segja að hann er áberandi mávur og auðgreinanlegur frá öðrum stórmávum hér á landi með sitt hvítleita yfirbragð og gráu vængi. Heimkynni hans hér á landi eru aðallega við Breiðafjörð og Vestfirði. Hann telst vera næststærsti mávfuglinn í íslenskri fuglafánu, litlu minni en svartbakurinn (Larus maritimus), með 150 cm vænghaf og vegur á bilinu 1,3 til 1,6 kg.

Líkt og aðrir mávfuglar étur hvítmávurinn nánast hvað sem er. Hann tínir ýmis dýr upp í fjörunni og við yfirborð sjávar, svo sem sandsíli, krækling, doppur og krabba. Ennfremur étur hann ýmsan úrgang úr fiskvinnslu.

Hvítmávurinn á það til að vera afar illskeyttur í varplandi og ekki er óalgengt að hann ráðist á menn sem gerast of nærgöngulir við hreiður hans.

Mynd: Svalbard Images

Útgáfudagur

13.7.2006

Spyrjandi

Ásrún Atladóttir

Höfundur

Jón Már Halldórsson

líffræðingur

Tilvísun

Jón Már Halldórsson. „Um hvaða mávategund er ort í ljóðinu um fuglinn í fjörunni?“ Vísindavefurinn, 13. júlí 2006. Sótt 21. september 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=6060.

Jón Már Halldórsson. (2006, 13. júlí). Um hvaða mávategund er ort í ljóðinu um fuglinn í fjörunni? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=6060

Jón Már Halldórsson. „Um hvaða mávategund er ort í ljóðinu um fuglinn í fjörunni?“ Vísindavefurinn. 13. júl. 2006. Vefsíða. 21. sep. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=6060>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Hljóðmúr

Hljóðhraðinn í lofti er um 340 m/s, en það samsvarar 1.220 km/klst. Þegar farartæki eða aðrir hlutir ná þeim hraða er sagt að þau rjúfi hljóðmúrinn. Hávaðinn sem fylgir flugi yfir hljóðhraða stafar af höggbylgju samþjappaðs lofts. Hljóðmúrinn var fyrst rofinn árið 1947.