Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Af hverju fær fólk mjólkurofnæmi (óþol)?

Rétt er að byrja á því að benda á að mjólkurofnæmi og mjólkuróþol er ekki sami hluturinn.

Mjólkurofnæmi

Mjólkurofnæmi er þegar líkami fólks sýnir ofnæmisviðbrögð gegn ákveðnum prótínum í mjólkinni. Ónæmiskerfi líkamans ræðst þá gegn þessum prótínum líkt og þau væru óvinveitt. Nánar má lesa um ofnæmi í svari Helgu Ögmundsdóttur við spurningunni: Af hverju fær maður ofnæmi?.

Ýmis einkenni geta fylgt mjólkurofnæmi og eru þau mjög einstaklingsbundin, en algengustu einkennin eru húðútbrot. Um helmingur fólks fær ristilbólgu ásamt niðurgangi og uppköstum. Einnig geta orðið blæðingar í meltingarvegi og blóðtap með hægðum. Öndunarerfiðleikar, slím í öndunarfærum auk exems geta einnig komið fram. Mjólkurofnæmi er ekki algengt, en talið er að tíðni þess sé um 2-5% í flestum löndum.

Mjólkuróþol

Fólk sem er með mjólkuróþol þolir illa mjólkursykur eða laktósa. Þetta stafar af minnkaðri virkni eða skorti á ákveðnu ensími, laktasa, sem sér um niðurbrot mjólkursykursins. Þetta veldur því að mjólkursykurinn getur ekki sogast inn í blóðið frá þörmunum og binst þess í stað vatni. Mjólkursykurinn fer því áfram niður í ristil þar sem bakteríur geta nýtt sér hann. Þetta getur valdið niðurgangi, vindgangi og kviðverkjum.

Tíðni mjólkuróþols er mismunandi eftir heimsálfum, en stærstur hluti fullorðins fólks í heiminum þolir illa eða alls ekki mjólkurvörur. Í Asíu, Afríku og Suður-Ameríku er hlutfall fólks með mjólkuróþol nálægt 100%, en hér á Vesturlöndum eru aðeins um 10% sem þola ekki mjólkurvörur.

Frekari upplýsingar um mjólkuróþol og mjólkurofnæmi má meðal annars finna á doktor.is
Þetta svar er í flokknum "bekkirnir spyrja" þar sem starfsfólk vefsins svarar spurningum frá grunnskólabekk í kennslustund, samkvæmt samningi. Lögð er áhersla á skjót svör, stutt og aðgengileg. Oft er byggt á öðrum svörum sem kunna að nýtast almennum lesendum betur.

Útgáfudagur

11.10.2006

Spyrjandi

Heiðrún Sæmundsdóttir, f. 1994, Íris Hauksdóttir

Höfundur

Margrét Björk Sigurðardóttir

líffræðingur

Tilvísun

MBS. „Af hverju fær fólk mjólkurofnæmi (óþol)?“ Vísindavefurinn, 11. október 2006. Sótt 23. september 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=6306.

MBS. (2006, 11. október). Af hverju fær fólk mjólkurofnæmi (óþol)? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=6306

MBS. „Af hverju fær fólk mjólkurofnæmi (óþol)?“ Vísindavefurinn. 11. okt. 2006. Vefsíða. 23. sep. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=6306>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Vélmenni

Hugmyndin um vélmenni, þ.e. vél í mannslíki, kemur víða fyrir í fornum goðsögum og bókmenntum. Fyrsti nútímaróbotinn kom á markað 1961. Hann nefndist Unimate og var eins konar gervihandleggur, notaður við bílaframleiðslu í verksmiðjum General Motors. Orðið róbot á sér tékkneskar rætur, það kom fyrst fyrir í leikriti eftir rithöfundinn Karel Čapek frá árinu 1920.