Sólin Sólin Rís 02:56 • sest 24:04 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 25:23 • Sest 02:06 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 05:40 • Síðdegis: 18:09 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 11:52 • Síðdegis: 24:29 í Reykjavík
Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvenær var orðið gjálífi fyrst notað og hver er uppruni orðsins?

Guðrún Kvaran

Orðið gjálífi ‘léttúðugt líferni’ þekktist þegar í fornu máli til dæmis í Stjórn, Maríu sögu og Heilagra manna sögum. Í fornmálsorðabókum er vísað í myndina gjólífi í sömu merkingu, nafnorðið gjó ‘léttúð, lausung’ og nafnorðið gjómaður ‘léttúðugur maður’ og virðist sú mynd eldri.

Orðið gjálífi ‘léttúðugt líferni’ þekktist þegar í fornu máli. Nafnorðið gjómaður merkti ‘léttúðugur maður’

Í Íslenskri orðsifjabók Ásgeirs Blöndals Magnússonar (1989:248) er gjá/gjó talin merkja upphaflega ‘oflæti, gort’. Skyldleiki er rakinn til fornensku giwian ‘heimta’ og fornháþýsku gewon ‘gapa’. Kvenkynsorðið gján er nefnt í orðabók Björns Halldórssonar og vísað í Giá (1814 I:281) þannig að sú mynd hefur þekkst á dögum Björns.

Heimildir:
  • Björn Halldórsson. 1814. Lexicon islandico danicum. Vol. I. Havniæ.
  • Fritzner, Johan. 1886. Ordbog over Det gamle norske Sprog. Kristianiæ.

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Útgáfudagur

25.5.2018

Spyrjandi

Einar Skúlason

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvenær var orðið gjálífi fyrst notað og hver er uppruni orðsins?“ Vísindavefurinn, 25. maí 2018. Sótt 24. júní 2021. http://visindavefur.is/svar.php?id=75634.

Guðrún Kvaran. (2018, 25. maí). Hvenær var orðið gjálífi fyrst notað og hver er uppruni orðsins? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=75634

Guðrún Kvaran. „Hvenær var orðið gjálífi fyrst notað og hver er uppruni orðsins?“ Vísindavefurinn. 25. maí. 2018. Vefsíða. 24. jún. 2021. <http://visindavefur.is/svar.php?id=75634>.

Chicago | APA | MLA

Spyrja

Sendu inn spurningu LeiðbeiningarTil baka

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Senda grein til vinar

=

Hvenær var orðið gjálífi fyrst notað og hver er uppruni orðsins?
Orðið gjálífi ‘léttúðugt líferni’ þekktist þegar í fornu máli til dæmis í Stjórn, Maríu sögu og Heilagra manna sögum. Í fornmálsorðabókum er vísað í myndina gjólífi í sömu merkingu, nafnorðið gjó ‘léttúð, lausung’ og nafnorðið gjómaður ‘léttúðugur maður’ og virðist sú mynd eldri.

Orðið gjálífi ‘léttúðugt líferni’ þekktist þegar í fornu máli. Nafnorðið gjómaður merkti ‘léttúðugur maður’

Í Íslenskri orðsifjabók Ásgeirs Blöndals Magnússonar (1989:248) er gjá/gjó talin merkja upphaflega ‘oflæti, gort’. Skyldleiki er rakinn til fornensku giwian ‘heimta’ og fornháþýsku gewon ‘gapa’. Kvenkynsorðið gján er nefnt í orðabók Björns Halldórssonar og vísað í Giá (1814 I:281) þannig að sú mynd hefur þekkst á dögum Björns.

Heimildir:
  • Björn Halldórsson. 1814. Lexicon islandico danicum. Vol. I. Havniæ.
  • Fritzner, Johan. 1886. Ordbog over Det gamle norske Sprog. Kristianiæ.

...