Sólin Sólin Rís 05:26 • sest 21:28 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 21:24 • Sest 05:22 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:10 • Síðdegis: 18:30 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 00:11 • Síðdegis: 12:20 í Reykjavík

Hver er Joseph E. Stiglitz og hvert er framlag hans til hagfræðinnar?

Lilja Dögg Alfreðsdóttir

Bandaríski hagfræðingurinn Joseph Stiglitz (f. 1943) er einn virtasti hagfræðingur samtímans. Hann er þekktur fyrir framlag sitt til hagfræðinnar, einkum á sviði upplýsingahagfræði, opinberrar stefnumótunar og þróunarhagfræði.

Stiglitz hlaut doktorsgráðu í hagfræði frá Massachusetts Institute of Technology (MIT) árið 1967. Hann er þekktastur fyrir rannsóknir sínar um hagfræði upplýsinga og hlaut fyrir þær Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2001. Framlag Stiglitz á þessu sviði breytti skilningi manna á markaðsöflum, með því að varpa ljósi á mikilvægi ófullkominna upplýsinga og hvernig ójafn aðgangur að upplýsingum getur haft efnahagsleg áhrif.

Áhrif Stiglitz ná langt út fyrir háskólasamfélagið þar sem hann hefur tekið virkan þátt í stefnumótun í efnahagsmálum. Hann fór fyrir efnahagsráðgjafanefnd Bills Clintons Bandaríkjaforseta og talaði meðal annars fyrir stefnu sem mótaðist á svokallaðri „þriðju leið“. Hann gerðist síðar aðalhagfræðingur og aðstoðarforstjóri Alþjóðabankans. Á starfstíma sínum þar beitti hann sér fyrir breyttum áherslum bankans í þágu fátæktar og sjálfbærrar þróunar sem á þeim tíma var frávik frá hefðbundnum efnahagslegum venjum. Stiglitz hefur verið íslenskum stjórnvöldum til ráðgjafar, en árið 2000 fékk Seðlabanki Íslands hann til að gera úttekt á íslensku hagkerfi, með áherslu á stýringu peninga- og gengismála í litlum, opnum hagkerfum.

Joseph E. Stiglitz er einn áhrifamesti hagfræðingur og hugsuður samtímans.

Stiglitz hefur ritað fjölmarar bækur á sviði hagfræði og þjóðfélagsmála. Í bók sinni Globalization and Its Discontents frá árinu 2002 benti hann annmarka ríkjandi efnahagsstefnu varðandi hnattvæðingu. Þar gagnrýndi hann svokallaða eftirlitslausa hnattvæðingu og færði rök fyrir því að hnattvæðingin ýtti undir ójöfnuð og skaðaði í raun þá sem veikast standa. Ákall Stiglitz um jafnari og félagslega meðvitaðri nálgun á hnattvæðingu vakti talsverða athygli á sínum tíma og kom af stað umræðum um hlutverk alþjóðlegra stofnana í þeim efnum og nauðsyn sanngjarns alþjóðlegs efnahagskerfis. Á undanförnum árum hefur Stiglitz verið ötull talsmaður þess að dregið sé úr tekjuójöfnuði, sem hann telur eitt mikilvægasta viðfangsefni samtímans. Í bókinni The Price of Inequality frá árinu 2012 fór hann ofan í rætur og afleiðingar vaxandi tekjumunar og varpaði fram tillögum um hvernig draga megi úr þeirri þróun. Stiglitz heldur því fram að sanngjörn og réttlát dreifing fjármagns sé ekki aðeins siðferðilega rétt heldur einnig nauðsynleg til að viðhalda hagvexti til lengri tíma.

Í þessu svari hafa eingöngu verið nefndar tvær bækur eftir Stiglitz, en hann hefur ritað fjölda bóka og þess má geta að von er á nýrri bók í apríl 2024.

Stiglitz er einn áhrifamesti hagfræðingur og hugsuður samtímans. Arfleifð hans liggur ekki aðeins í þeim viðurkenningum sem hann hefur hlotið heldur einnig í þeim áhrifum sem hugmyndir hans hafa á alþjóðlegt efnahagslandslag undangengna áratugi. Hann heldur áfram að móta bæði fræðilega umræðu og efnahagslega stefnumótun sem leggur áherslu á félagslega samvinnu og sjálfbærni.

Mynd:

Þetta svar birtist fyrst á Visir.is 28.2.2024. Textinn er lítillega aðlagaður Vísindavefnum.

Höfundur

Lilja Dögg Alfreðsdóttir

MA í alþjóðahagfræði og menningar- og viðskiptaráðherra

Útgáfudagur

1.3.2024

Spyrjandi

Ritstjórn

Tilvísun

Lilja Dögg Alfreðsdóttir. „Hver er Joseph E. Stiglitz og hvert er framlag hans til hagfræðinnar?“ Vísindavefurinn, 1. mars 2024. Sótt 23. apríl 2024. http://visindavefur.is/svar.php?id=86304.

Lilja Dögg Alfreðsdóttir. (2024, 1. mars). Hver er Joseph E. Stiglitz og hvert er framlag hans til hagfræðinnar? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=86304

Lilja Dögg Alfreðsdóttir. „Hver er Joseph E. Stiglitz og hvert er framlag hans til hagfræðinnar?“ Vísindavefurinn. 1. mar. 2024. Vefsíða. 23. apr. 2024. <http://visindavefur.is/svar.php?id=86304>.

Chicago | APA | MLA

Spyrja

Sendu inn spurningu LeiðbeiningarTil baka

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Senda grein til vinar

=

Hver er Joseph E. Stiglitz og hvert er framlag hans til hagfræðinnar?
Bandaríski hagfræðingurinn Joseph Stiglitz (f. 1943) er einn virtasti hagfræðingur samtímans. Hann er þekktur fyrir framlag sitt til hagfræðinnar, einkum á sviði upplýsingahagfræði, opinberrar stefnumótunar og þróunarhagfræði.

Stiglitz hlaut doktorsgráðu í hagfræði frá Massachusetts Institute of Technology (MIT) árið 1967. Hann er þekktastur fyrir rannsóknir sínar um hagfræði upplýsinga og hlaut fyrir þær Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2001. Framlag Stiglitz á þessu sviði breytti skilningi manna á markaðsöflum, með því að varpa ljósi á mikilvægi ófullkominna upplýsinga og hvernig ójafn aðgangur að upplýsingum getur haft efnahagsleg áhrif.

Áhrif Stiglitz ná langt út fyrir háskólasamfélagið þar sem hann hefur tekið virkan þátt í stefnumótun í efnahagsmálum. Hann fór fyrir efnahagsráðgjafanefnd Bills Clintons Bandaríkjaforseta og talaði meðal annars fyrir stefnu sem mótaðist á svokallaðri „þriðju leið“. Hann gerðist síðar aðalhagfræðingur og aðstoðarforstjóri Alþjóðabankans. Á starfstíma sínum þar beitti hann sér fyrir breyttum áherslum bankans í þágu fátæktar og sjálfbærrar þróunar sem á þeim tíma var frávik frá hefðbundnum efnahagslegum venjum. Stiglitz hefur verið íslenskum stjórnvöldum til ráðgjafar, en árið 2000 fékk Seðlabanki Íslands hann til að gera úttekt á íslensku hagkerfi, með áherslu á stýringu peninga- og gengismála í litlum, opnum hagkerfum.

Joseph E. Stiglitz er einn áhrifamesti hagfræðingur og hugsuður samtímans.

Stiglitz hefur ritað fjölmarar bækur á sviði hagfræði og þjóðfélagsmála. Í bók sinni Globalization and Its Discontents frá árinu 2002 benti hann annmarka ríkjandi efnahagsstefnu varðandi hnattvæðingu. Þar gagnrýndi hann svokallaða eftirlitslausa hnattvæðingu og færði rök fyrir því að hnattvæðingin ýtti undir ójöfnuð og skaðaði í raun þá sem veikast standa. Ákall Stiglitz um jafnari og félagslega meðvitaðri nálgun á hnattvæðingu vakti talsverða athygli á sínum tíma og kom af stað umræðum um hlutverk alþjóðlegra stofnana í þeim efnum og nauðsyn sanngjarns alþjóðlegs efnahagskerfis. Á undanförnum árum hefur Stiglitz verið ötull talsmaður þess að dregið sé úr tekjuójöfnuði, sem hann telur eitt mikilvægasta viðfangsefni samtímans. Í bókinni The Price of Inequality frá árinu 2012 fór hann ofan í rætur og afleiðingar vaxandi tekjumunar og varpaði fram tillögum um hvernig draga megi úr þeirri þróun. Stiglitz heldur því fram að sanngjörn og réttlát dreifing fjármagns sé ekki aðeins siðferðilega rétt heldur einnig nauðsynleg til að viðhalda hagvexti til lengri tíma.

Í þessu svari hafa eingöngu verið nefndar tvær bækur eftir Stiglitz, en hann hefur ritað fjölda bóka og þess má geta að von er á nýrri bók í apríl 2024.

Stiglitz er einn áhrifamesti hagfræðingur og hugsuður samtímans. Arfleifð hans liggur ekki aðeins í þeim viðurkenningum sem hann hefur hlotið heldur einnig í þeim áhrifum sem hugmyndir hans hafa á alþjóðlegt efnahagslandslag undangengna áratugi. Hann heldur áfram að móta bæði fræðilega umræðu og efnahagslega stefnumótun sem leggur áherslu á félagslega samvinnu og sjálfbærni.

Mynd:

Þetta svar birtist fyrst á Visir.is 28.2.2024. Textinn er lítillega aðlagaður Vísindavefnum....