Sólin Sólin Rís 06:39 • sest 20:08 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 07:13 • Sest 19:40 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:23 • Síðdegis: 18:36 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 00:18 • Síðdegis: 12:30 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 06:39 • sest 20:08 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 07:13 • Sest 19:40 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:23 • Síðdegis: 18:36 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 00:18 • Síðdegis: 12:30 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Náttúruvísindi og verkfræði Lífvísindi: dýrafræði Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans?

Flokkun:

11.9.2026
Náttúruvísindi og verkfræði Lífvísindi: dýrafræði

Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans?

Jón Már Halldórsson

Upprunalega spurningin var:

Hvað getur þú sagt mér um dýrategundina Kinkajous eða Potos flavus?

Dýrategundin sem á latínu nefnist Potos flavus er kölluð rófubjörn eða skottlangur í Dýra- og plöntuorðabókinni en einnig þekkist heitið býbjörn. Á ensku gengur tegundin undir heitinu kinkajous en stundum líka honey bear.

Rófubjörn er spendýr af ætt hálfbjarna (Procyonidae) rétt eins og þvottabjörn (Procyon lotor) og nefbjörn (Nasua nasua). Hann minnir að sumu leyti á smáan apakött en er lítið skyldur öpum.

Rófubjörninn hefur fremur smáan búk, 35-55 cm, en langa rófu þannig að heildarlengdin frá týni aftur að rófuenda getur verið um 80-130 cm. Fullorðin dýr eru á bilinu 1,4 til 4,6 kg að þyngd og eru kvendýrin yfirleitt smærri og léttari en karldýrin. Höfuðið er hringlaga, augun stór, eyrun lítil og kringlótt og trýnið stutt. Tungan er hins vegar löng og mjó, allt að 13 cm. Feldurinn er stuttur og þéttur. Á bakinu er hann oft gullinbrúnn að lit en stundum brúnn eða gráleitur og gjarnan ljósri, jafnvel rjómalitaður, á kviðnum.

Rófubjörn (<em>Potos flavus</em>) er spendýr af ætt hálfbjarna.

Rófubjörn (Potos flavus) er spendýr af ætt hálfbjarna.

Heimkynni rófubjarnarins er í skógum Mið- og Suður-Ameríku, allt frá syðstu héruðum Mexíkó suður til Amazon-regnskóganna í Brasilíu. Hann lifir í trjám og heldur sig fyrst og fremst í krónuþakinu, efsta lagi skógarins. Rófubjörninn er afar góður klifrari og býr meðal annars yfir þeim hæfileika að geta snúið afturfótunum allt að 180° með hreyfingu um nokkra liði í ökkla og fæti. Þessi hæfileiki auðveldar honum meðal annars að klifra niður trjáboli með höfuðið á undan. Langa griprófan er mikilvæg aðlögun að lífi í trjám. Rófubjörninn notar hana bæði til að auka stöðugleika og bera hluta líkamsþungans þegar hann hreyfir sig um trjákrónurnar. Hann getur jafnvel gripið um greinar með rófunni og hangið á henni einni saman. Þannig gagnast rófan í raun sem fimmti gripútlimurinn.

Rófubjörninn er næturdýr og sefur á daginn í trjáholum eða þéttum gróðri þar sem sólin nær ekki til hans. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás. Rófubjörninn telst vera alæta en rannsóknir hafa engu að síður sýnt að allt að 90% af fæðu hans eru ávextir. Auk þess étur hann blóm og blómasafa, hunang, lauf og í mjög litlum mæli skordýr og einstaka sinnum egg og smávaxin hryggdýr.

Rófubjörninn er næturdýr. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás.

Rófubjörninn er næturdýr. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás.

Þótt rófubjörninn sé oft einn á ferð er ekki óalgengt að eitt kvendýr, tvö karldýr og eitt til tvö ungviði myndi saman lítinn hóp. Meðlimir hópsins geta deilt svefnstað eða matast á sama stað, snyrt hvert annað og leikið sér en fara líka þess á milli á flakk hvert í sínu lagi. Rófubirnir gefa frá sér ýmiskonar hvell hljóð þegar þeir eiga í samskiptum við aðra rófubirni. Hljóðin eru meðal einkennandi hljóða regnskóganna.

Rófubjörninn telst hvorki vera í útrýmingarhættu né í viðkvæmri stöðu, þótt talið sé að heildarstofnstærðin hafi dregist lítillega saman, meðal annars vegna skógarhöggs. Þéttleikinn er þó mismikill eftir svæðum, í suðurhluta Mexíkó var hann um 12,5 dýr á ferkílómetra en 20-30 dýr á ferkílómetra í Frönsku Gvæjana, þar sem enn er að finna tiltölulega óraskaða regnskóga. Þess ber að geta að þessar tölur eru frá níunda áratug síðustu aldar en nýrra mat liggur ekki fyrir samkvæmt upplýsingum á vef Alþjóðlega náttúruverndarsambandsins (IUCN).

Heimildir og myndir:

Höfundur

Jón Már Halldórsson

Jón Már Halldórsson

líffræðingur

Útgáfudagur

11.9.2026

Spyrjandi

Hera Sigurðardóttir

Efnisorð

Tilvísun

Jón Már Halldórsson. „Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans?“ Vísindavefurinn, 11. september 2026, sótt 11. september 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88216.

Jón Már Halldórsson. (2026, 11. september). Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88216

Jón Már Halldórsson. „Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans?“ Vísindavefurinn. 11. sep. 2026. Vefsíða. 11. sep. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88216>.

Chicago | APA | MLA

Tengd svör á Vísindavefnum

Skoða öll nýjustu svörin

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Hvers konar dýr er rófubjörn og hvar eru heimkynni hans?
Upprunalega spurningin var:

Hvað getur þú sagt mér um dýrategundina Kinkajous eða Potos flavus?

Dýrategundin sem á latínu nefnist Potos flavus er kölluð rófubjörn eða skottlangur í Dýra- og plöntuorðabókinni en einnig þekkist heitið býbjörn. Á ensku gengur tegundin undir heitinu kinkajous en stundum líka honey bear.

Rófubjörn er spendýr af ætt hálfbjarna (Procyonidae) rétt eins og þvottabjörn (Procyon lotor) og nefbjörn (Nasua nasua). Hann minnir að sumu leyti á smáan apakött en er lítið skyldur öpum.

Rófubjörninn hefur fremur smáan búk, 35-55 cm, en langa rófu þannig að heildarlengdin frá týni aftur að rófuenda getur verið um 80-130 cm. Fullorðin dýr eru á bilinu 1,4 til 4,6 kg að þyngd og eru kvendýrin yfirleitt smærri og léttari en karldýrin. Höfuðið er hringlaga, augun stór, eyrun lítil og kringlótt og trýnið stutt. Tungan er hins vegar löng og mjó, allt að 13 cm. Feldurinn er stuttur og þéttur. Á bakinu er hann oft gullinbrúnn að lit en stundum brúnn eða gráleitur og gjarnan ljósri, jafnvel rjómalitaður, á kviðnum.

Rófubjörn (<em>Potos flavus</em>) er spendýr af ætt hálfbjarna.

Rófubjörn (Potos flavus) er spendýr af ætt hálfbjarna.

Heimkynni rófubjarnarins er í skógum Mið- og Suður-Ameríku, allt frá syðstu héruðum Mexíkó suður til Amazon-regnskóganna í Brasilíu. Hann lifir í trjám og heldur sig fyrst og fremst í krónuþakinu, efsta lagi skógarins. Rófubjörninn er afar góður klifrari og býr meðal annars yfir þeim hæfileika að geta snúið afturfótunum allt að 180° með hreyfingu um nokkra liði í ökkla og fæti. Þessi hæfileiki auðveldar honum meðal annars að klifra niður trjáboli með höfuðið á undan. Langa griprófan er mikilvæg aðlögun að lífi í trjám. Rófubjörninn notar hana bæði til að auka stöðugleika og bera hluta líkamsþungans þegar hann hreyfir sig um trjákrónurnar. Hann getur jafnvel gripið um greinar með rófunni og hangið á henni einni saman. Þannig gagnast rófan í raun sem fimmti gripútlimurinn.

Rófubjörninn er næturdýr og sefur á daginn í trjáholum eða þéttum gróðri þar sem sólin nær ekki til hans. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás. Rófubjörninn telst vera alæta en rannsóknir hafa engu að síður sýnt að allt að 90% af fæðu hans eru ávextir. Auk þess étur hann blóm og blómasafa, hunang, lauf og í mjög litlum mæli skordýr og einstaka sinnum egg og smávaxin hryggdýr.

Rófubjörninn er næturdýr. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás.

Rófubjörninn er næturdýr. Hann fer á kreik í fæðuleit skömmu eftir sólsetur og er virkastur fram undir miðnætti og svo aftur klukkutímana fyrir sólarupprás.

Þótt rófubjörninn sé oft einn á ferð er ekki óalgengt að eitt kvendýr, tvö karldýr og eitt til tvö ungviði myndi saman lítinn hóp. Meðlimir hópsins geta deilt svefnstað eða matast á sama stað, snyrt hvert annað og leikið sér en fara líka þess á milli á flakk hvert í sínu lagi. Rófubirnir gefa frá sér ýmiskonar hvell hljóð þegar þeir eiga í samskiptum við aðra rófubirni. Hljóðin eru meðal einkennandi hljóða regnskóganna.

Rófubjörninn telst hvorki vera í útrýmingarhættu né í viðkvæmri stöðu, þótt talið sé að heildarstofnstærðin hafi dregist lítillega saman, meðal annars vegna skógarhöggs. Þéttleikinn er þó mismikill eftir svæðum, í suðurhluta Mexíkó var hann um 12,5 dýr á ferkílómetra en 20-30 dýr á ferkílómetra í Frönsku Gvæjana, þar sem enn er að finna tiltölulega óraskaða regnskóga. Þess ber að geta að þessar tölur eru frá níunda áratug síðustu aldar en nýrra mat liggur ekki fyrir samkvæmt upplýsingum á vef Alþjóðlega náttúruverndarsambandsins (IUCN).

Heimildir og myndir:...