Sólin Sólin Rís 09:09 • sest 18:15 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 09:16 • Sest 21:48 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 07:37 • Síðdegis: 19:55 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 01:29 • Síðdegis: 13:54 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 09:09 • sest 18:15 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 09:16 • Sest 21:48 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 07:37 • Síðdegis: 19:55 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 01:29 • Síðdegis: 13:54 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Hugvísindi Málvísindi: íslensk Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið?

Flokkun:

19.2.2026
Hugvísindi Málvísindi: íslensk

Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið?

Guðrún Kvaran

Orðið hönnun er ekki mjög gamalt í málinu. Í safni greina eftir Halldór Halldórsson prófessor í ritinu Íslenzk málrækt frá 1971 er grein undir heitinu Nýyrði frá síðari öldum. Þar segir (bls. 235):
Alexander Jóhannesson bjó til sögnina hanna (e. design) og nafnorðið hönn (e. design).

Nafnorðið náði ekki að festast í málinu. Á öðrum stað í greininni stendur (bls. 229):
Iðnaðarmálastofnun Íslands hefir átt þátt í að festa mörg nýyrði, t.d. … hanna og hönnun …

Í Íslenskri orðsifjabók (1989:306) tengir Ásgeir Blöndal Magnússon sögnina hanna, sem hann segir með réttu nýyrði, myndaða með hliðsjón af lýsingarorðinu hannarr ‘listfengur, hagur’ sem fyrir kemur í fornnmáli. Í orðabók Fritzner yfir forna málið er orðið sagt merkja ‘flink, kunstfærdig’.

Heimildir og mynd:
  • Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans, Reykjavík. https://ordsifjabok.arnastofnun.is/
  • Fritzner, Johan. 1886. Ordbog over det gamle norske Sprog. A–Hj. Den norske Forlagsforening. Kristiania.
  • Halldór Halldórsson. 1971. Íslenzk málrækt. Erindi og ritgerðir. Hlaðbúð, Reykjavík.
  • Rob Oo. (2021, 19. janúar). Honeycomb. Flickr. Birt undir CC BY 4.0 leyfi. https://www.flickr.com/photos/105105658@N03/

Höfundur

Guðrún Kvaran

Guðrún Kvaran

prófessor

Útgáfudagur

19.2.2026

Spyrjandi

Þórdís Zoëga

Efnisorð

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið?“ Vísindavefurinn, 19. febrúar 2026, sótt 19. febrúar 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88302.

Guðrún Kvaran. (2026, 19. febrúar). Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88302

Guðrún Kvaran. „Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið?“ Vísindavefurinn. 19. feb. 2026. Vefsíða. 19. feb. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88302>.

Chicago | APA | MLA

Tengd svör

Skoða öll nýjustu svörin

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Hvenær kemur orðið hönnun inn í íslenskt mál og af hverju er það dregið?
Orðið hönnun er ekki mjög gamalt í málinu. Í safni greina eftir Halldór Halldórsson prófessor í ritinu Íslenzk málrækt frá 1971 er grein undir heitinu Nýyrði frá síðari öldum. Þar segir (bls. 235):

Alexander Jóhannesson bjó til sögnina hanna (e. design) og nafnorðið hönn (e. design).

Nafnorðið náði ekki að festast í málinu. Á öðrum stað í greininni stendur (bls. 229):
Iðnaðarmálastofnun Íslands hefir átt þátt í að festa mörg nýyrði, t.d. … hanna og hönnun …

Í Íslenskri orðsifjabók (1989:306) tengir Ásgeir Blöndal Magnússon sögnina hanna, sem hann segir með réttu nýyrði, myndaða með hliðsjón af lýsingarorðinu hannarr ‘listfengur, hagur’ sem fyrir kemur í fornnmáli. Í orðabók Fritzner yfir forna málið er orðið sagt merkja ‘flink, kunstfærdig’.

Heimildir og mynd:
  • Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans, Reykjavík. https://ordsifjabok.arnastofnun.is/
  • Fritzner, Johan. 1886. Ordbog over det gamle norske Sprog. A–Hj. Den norske Forlagsforening. Kristiania.
  • Halldór Halldórsson. 1971. Íslenzk málrækt. Erindi og ritgerðir. Hlaðbúð, Reykjavík.
  • Rob Oo. (2021, 19. janúar). Honeycomb. Flickr. Birt undir CC BY 4.0 leyfi. https://www.flickr.com/photos/105105658@N03/

...