Sólin Sólin Rís 08:14 • sest 19:05 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:17 • Sest 07:54 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 08:40 • Síðdegis: 20:59 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 02:36 • Síðdegis: 14:48 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 08:14 • sest 19:05 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:17 • Sest 07:54 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 08:40 • Síðdegis: 20:59 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 02:36 • Síðdegis: 14:48 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Hugvísindi Málvísindi: almennt Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?

Flokkun:

6.3.2026
Hugvísindi Málvísindi: almennt
Hugvísindi Málvísindi: íslensk

Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?

Eiríkur Rögnvaldsson

Frá stofnun árið 1957 hefur Evrópusambandið (ESB, áður Evrópubandalagið) lagt áherslu á að virða þjóðtungur sambandsríkjanna. Í upphafi var ákveðið að opinber tungumál sambandsins skyldu vera þau sex sem voru opinber mál stofnríkjanna, og þau áttu að hafa jafnan rétt. Þegar ný ríki hafa verið tekin inn í sambandið hafa opinber mál þeirra jafnframt orðið opinber mál sambandsins. Opinber tungumál ESB eru nú 24, fjórum sinnum fleiri en í upphafi. Þar að auki njóta nokkur tungumál sem töluð eru í ríkjum sambandsins sérstöðu sem hálfopinber mál, s.s. katalónska, galisíska og baskneska á Spáni.

Þótt stundum hafi komið fram hugmyndir um að fækka opinberum málum sambandsins hafa þær ekki fengið hljómgrunn og ekkert bendir til að slík grundvallarbreyting á málstefnu sambandsins verði í framtíðinni. Þvert á móti, eins og Gauti Kristmannsson prófessor hefur bent á: „Málstefna Evrópusambandsins hefur einnig þróast umtalsvert undanfarin ár og helgast það af öflugum pólitískum stuðningi við fjöltyngi í álfunni. Framkvæmdastjórn og Evrópuþingið hafa ítrekað ályktað um mikilvægi tungumála, tungumálakennslu og fjöltyngi þegnanna.“

Árið 2017 lét Evrópusambandið gera ítarlega skýrslu um tungumálajafnrétti á stafrænni öld (e. language equality in the digital age), og haustið eftir samþykkti Evrópuþingið mjög mikilvæga ályktun um sama efni. Þar er lögð áhersla á nauðsyn þess að tryggja að málnotendur allra evrópskra tungumála geti notað tungumál sín á jafnréttisgrundvelli í samskiptum innan álfunnar og bent á ýmsar aðgerðir sem þurfi að grípa til svo að því markmiði verði náð. Í framhaldi af því veitti Evrópusambandið háan styrk til verkefnisins „European Language Equality“ sem náði til flestra Evrópuþjóða og Íslendingar áttu aðild að.

Heimildir, frekari fróðleikur og mynd:

Spurningu Kristínar er hér svarað að hluta.

Höfundur

Eiríkur Rögnvaldsson

Eiríkur Rögnvaldsson

prófessor emeritus í íslenskri málfræði

Útgáfudagur

6.3.2026

Spyrjandi

Kristín

Efnisorð

Tilvísun

Eiríkur Rögnvaldsson. „Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?“ Vísindavefurinn, 6. mars 2026, sótt 7. mars 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88509.

Eiríkur Rögnvaldsson. (2026, 6. mars). Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88509

Eiríkur Rögnvaldsson. „Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?“ Vísindavefurinn. 6. mar. 2026. Vefsíða. 7. mar. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88509>.

Chicago | APA | MLA

Tengd svör

Skoða öll nýjustu svörin

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?
Frá stofnun árið 1957 hefur Evrópusambandið (ESB, áður Evrópubandalagið) lagt áherslu á að virða þjóðtungur sambandsríkjanna. Í upphafi var ákveðið að opinber tungumál sambandsins skyldu vera þau sex sem voru opinber mál stofnríkjanna, og þau áttu að hafa jafnan rétt. Þegar ný ríki hafa verið tekin inn í sambandið hafa opinber mál þeirra jafnframt orðið opinber mál sambandsins. Opinber tungumál ESB eru nú 24, fjórum sinnum fleiri en í upphafi. Þar að auki njóta nokkur tungumál sem töluð eru í ríkjum sambandsins sérstöðu sem hálfopinber mál, s.s. katalónska, galisíska og baskneska á Spáni.

Þótt stundum hafi komið fram hugmyndir um að fækka opinberum málum sambandsins hafa þær ekki fengið hljómgrunn og ekkert bendir til að slík grundvallarbreyting á málstefnu sambandsins verði í framtíðinni. Þvert á móti, eins og Gauti Kristmannsson prófessor hefur bent á: „Málstefna Evrópusambandsins hefur einnig þróast umtalsvert undanfarin ár og helgast það af öflugum pólitískum stuðningi við fjöltyngi í álfunni. Framkvæmdastjórn og Evrópuþingið hafa ítrekað ályktað um mikilvægi tungumála, tungumálakennslu og fjöltyngi þegnanna.“

Árið 2017 lét Evrópusambandið gera ítarlega skýrslu um tungumálajafnrétti á stafrænni öld (e. language equality in the digital age), og haustið eftir samþykkti Evrópuþingið mjög mikilvæga ályktun um sama efni. Þar er lögð áhersla á nauðsyn þess að tryggja að málnotendur allra evrópskra tungumála geti notað tungumál sín á jafnréttisgrundvelli í samskiptum innan álfunnar og bent á ýmsar aðgerðir sem þurfi að grípa til svo að því markmiði verði náð. Í framhaldi af því veitti Evrópusambandið háan styrk til verkefnisins „European Language Equality“ sem náði til flestra Evrópuþjóða og Íslendingar áttu aðild að.

Heimildir, frekari fróðleikur og mynd:

Spurningu Kristínar er hér svarað að hluta....