Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvaða ár var virðisaukaskattur settur á?

Árið 1988 var ákveðið á Alþingi að leggja á virðisaukaskatt og var hann fyrst innheimtur þann 1. janúar árið 1990. Virðisaukaskatturinn leysti af hólmi söluskatt.

Virðisaukaskattur þykir almennt hafa ýmsa kosti fram yfir söluskatt en þó er það galli að innheimta virðisaukaskatts er aðeins flóknari. Helsti munurinn er sá að söluskattur var lagður á heildarupphæðina í hvert skipti sem vara var seld og gat því í raun fræðilega séð lagst margoft á sömu vöruna. Ýmsar undantekningar áttu þó að draga úr líkum á því.

Virðisaukaskattur þótti hafa ýmsa kosti umfram söluskattinn.

Virðisaukaskattur á hins vegar eingöngu að reiknast af virðisaukanum á hverju sölustigi, eins og nafnið gefur til kynna. Í framkvæmd er því takmarki náð með því að leggja virðisaukaskatt á heildarupphæðina í hvert skipti sem vara er seld, en leyfa seljanda hverju sinni að fá á móti endurgreiddan þann virðisaukaskatt sem hann greiddi sjálfur við kaup á vörunni.

Þetta er best skýrt með dæmi:
Við skulum til einföldunar gera ráð fyrir að virðisaukaskattshlutfallið sé 25% en í reynd er það nú 24,5%. Gerum ráð fyrir að smásali kaupi vöru af heildsala. Heildsalinn setur upp 80 krónur fyrir skatt. Við það bætist 25% virðisaukaskattur sem gerir 20 krónur. Smásalinn greiðir því 100 krónur til heildsalans.

Smásalinn vill síðan fá 140 krónur fyrir vöruna. Virðisaukaskattur bætist ofan á þá upphæð, 25% eða 35 krónur. Smásalinn þarf þá að selja vöruna á 175 krónur. Smásalinn innheimtir því 35 krónur í virðisaukaskatt en greiðir sjálfur 20. Hann á að skila mismuninum, 15 krónum, til hins opinbera.

Krónurnar 15 eru 25% af 60 krónum, sem er munurinn á smásöluverði fyrir skatt (140) og heildsöluverði fyrir skatt (80).


Athugasemd frá ritstjórn, 29.6.2011: 21. desember árið 2009 var virðisaukaskatturinn hækkaður úr 24,5% í 25,5%, nema undantekningar um 7% skatt eigi við. Dæmið hér að ofan er þó áfram gott og gilt enda hlutfallið haft 25% til einföldunar. Sjá: Ríkisskattstjóri.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Mynd:

Útgáfudagur

13.1.2003

Spyrjandi

Jóhann Ingi Kristinsson, f. 1985

Höfundur

Gylfi Magnússon

Gylfi Magnússon

dósent í hagfræði við HÍ

Tilvísun

Gylfi Magnússon. „Hvaða ár var virðisaukaskattur settur á? “. Vísindavefurinn 13.1.2003. http://visindavefur.is/?id=2999. (Skoðað 2.10.2014).

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Irving Fisher

1867-1947

Bandarískur hagfræðingur, einn af fyrstu nýklassísku hagfræðingunum. Setti fram kenningu um skuldahjöðnun. Ýmis fyrirbæri hagfræðinnar eru kennd við hann.