Getur hver sem er borið titilinn fornleifafræðingur?

Svar

Svarið er já, vegna þess að starfsheitið fornleifafræðingur er ekki verndað með lögum. Hins vegar geta aðeins þeir sem hafa lokið námi í fornleifafræði fengið leyfi til uppgraftar á fornminjum, samkvæmt skilgreiningu Þjóðminjalaga frá 2001. Ekki er heldur hefð fyrir því að þeir sem vinna við fornleifarannsóknir titli sig sem fornleifafræðinga nema þeir hafi lokið prófgráðu í greininni.

Fornleifafræðingar að störfum á Skriðuklaustri í Fljótsdal. ©Steinunn Kristjánsdóttir/Skriðuklaustursrannsóknir

Grunnnámi í fornleifafræði lýkur með BA-gráðu og framhaldsnámi, annaðhvort með meistara- eða doktorsgráðu. BA-gráða felur aðeins í sér kandídatspróf, en enga sérhæfingu á sviðinu.

Í nágrannalöndum Íslands er miðað við meistaragráðu þegar leyfi eru veitt til fornleifauppgrafta. Á Íslandi nægir að hafa lokið kandídatsprófi í greininni. Það er Fornleifavernd ríkisins sem veitir slík leyfi og fylgist um leið með að kröfur séu uppfylltar. Þær byggja ekki eingöngu á prófgráðu, heldur einnig kröfum um rannsóknaráætlun, fjármögnun, leyfi landeiganda og fleiri atriðum er varða uppgröft á vettvangi fornminja. Sumir telja að meistaragráða ætti að vera forsenda þess að fólk fái að taka upp starfsheitið fornleifafræðingur og sömuleiðis lágmarkskrafa til að fá uppgraftarleyfi.

Upprunalega spurningin hljóðaði svona:

Getur hver sem er titlað sig sem fornleifafræðingur? Þurfa menn ekki að hafa lokið grunnnámi í greininni?