Af hverju er Ísland ekki aðili að Geimvísindastofnun Evrópu?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Af hverju er Ísland ekki aðili að Geimvísindastofnun Evrópu?
Íslendingar eiga ekki aðild að Geimvísindastofnun Evrópu (e. European Space Agency, ESA) vegna þess að þeir hafa aldrei sóst eftir aðild. Í nóvember árið 2003 kom engu að síður hópur sérfræðinga frá ESA til Íslands til að kynna starfsemi samtakanna fyrir ráðamönnum og fulltrúum vísinda og rannsókna á Íslandi. Ekkert kom út úr þeim viðræðum.

Geimvísindastofnun Evrópu eru fjölþjóðleg samtök sem sett voru á laggirnar árið 1975 með það að markmiði að vera vettvangur samstarfs Evrópuríkja í geimrannsóknum og -tækni. Helstu verkefni stofnunarinnar eru eftirfarandi:

• Að framkvæma og útfæra evrópska stefnu í geimvísindum til langs tíma, með því að leggja til sameiginleg markmið í geimvísindum og samstilla stefnur aðildarríkjanna í samráði við önnur innlend samtök og alþjóðastofnanir.
• Að framkvæma og útfæra áætlanir og starfsemi á sviði geimvísinda.
• Að samræma evrópsku geimferðaáætlunina og innlendar áætlanir aðildarríkjanna; einkum í tengslum við þróun gervihnattahugbúnaðar.
• Að leggja aðildarríkjunum til samræmda iðnstefnu í samræmi við stefnur og áætlanir stofnunarinnar.

Höfuðstöðvar Geimvísindastofnunarinnar eru í París í Frakklandi. Í byrjun árs 2026 voru aðildarríkin 23 talsins: Austurríki, Belgía, Bretland, Danmörk, Eistland, Finnland, Frakkland, Grikkland, Holland, Írland, Ítalía, Lúxemborg, Noregur, Pólland, Portúgal, Rúmenía, Slóvenía, Spánn, Svíþjóð, Sviss, Tékkland, Ungverjaland og Þýskaland. Þessu til viðbótar eru Lettland, Litháen og Slóvakía með aukaaðild að stofnuninni og Búlgaría, Króatía, Kýpur og Malta eru með samstarfssamning við ESA. Loks má nefna að Kanada og ESA hafa áratugum saman verið með sértakan samstarfssamning sín á milli þrátt fyrir að Kanada sé utan Evrópu.

Aðild að Geimvísindastofnun Evrópu er óháð aðild að Evrópusambandinu eins og sjá má af listanum yfir aðildarríkin. ESA eru sjálfstæð samtök sem eiga þó í nánu samstarfi við Evrópusambandið í gegnum rammaáætlanir þess um vísindi og tækni. Um 20% af árlegum fjárframlögum til ESA kemur frá Evrópusambandinu.

Öll aðildarríki ESA leggja samtökunum til fjármagn sem hlutfall af landsframleiðslu. Í staðinn á hátækniiðnaður í aðildarríkjunum möguleika á að fá tækniþróunarverkefni sem eflir mjög rannsóknir og nýsköpun í ríkjunum.

Heimildir og myndir:

• ESA. (Skoðað 03.03.2013).
• Yfirlitsmynd: NASA Johnson. (2020, 25. janúar). ESA (European Space Agency) astronaut Luca Parmitano is pictured tethered to the International Space Station. Flickr. Birt undir CC BY-NC-ND 2.0 leyfi. https://www.flickr.com/photos/nasa2explore/49456624991
• ESA/J.Mai. (2012, 27.júní). Main Control Room at ESA's Space Operations Centre. European Space Agency. Birt undir CC BY-SA 3.0 IGO leyfi. https://www.esa.int

Upprunalegar spurningar:

Gæti Ísland tekið þátt í Evrópsku Geimvísindastofnuninni (ESA) eða verið hluti af annarri geimvísindastarfsemi?

Hver er ástæðan fyrir því að Ísland er ekki aðili að European Space Agency eins og öll önnur Vestur-Evrópuríki?

...