Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Espresso, expresso, espressó, expressó eða þrýstikaffi, hvaða orð á eiginlega að nota á íslensku?

Heitið espresso á uppruna sinn á Ítalíu. Það merkir bókstaflega ‘það sem pressað er út’. Ítalska orðið er leitt af lýsingarhætti þátíðar í latínu, expressus (af sögninni exprimere ‘þrýsta út’). Það hefur borist um hinn vestræna heim í myndinni espresso. Þannig er það notað í Norðurlandamálum, þýsku og ensku svo dæmi séu nefnd. Ef orðið er aðlagað íslensku er eðlilegast að gera það með því að setja kommu yfir o-ið og skrifa espressó þótt framburðarmyndir með [-ks-], [ekspressó] þekkist vissulega vel.

Ég hef ekki fundið orðið þrýstikaffi notað um espressókaffi. Það er að því leyti óheppilegt að orðið þrýstikanna er allmikið notað yfir könnur sem orðnar eru mjög algengar. Þá á ég við könnur, þar sem kaffið er sett í botninn, vatni hellt yfir og blandan látin standa um stund. Þá er þar til gerðu áhaldi þrýst niður í könnuna þannig að kaffikorgurinn pressast á botninn. Ég hef spurst fyrir á kaffihúsum og kannast fólk vel við orðið þrýstikanna en ekki orðið þrýstikaffi.

Mynd: Espressia.

Útgáfudagur

4.7.2005

Spyrjandi

Friðrik Dýrfjörð, f. 1987

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Espresso, expresso, espressó, expressó eða þrýstikaffi, hvaða orð á eiginlega að nota á íslensku?“ Vísindavefurinn, 4. júlí 2005. Sótt 21. október 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=5109.

Guðrún Kvaran. (2005, 4. júlí). Espresso, expresso, espressó, expressó eða þrýstikaffi, hvaða orð á eiginlega að nota á íslensku? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=5109

Guðrún Kvaran. „Espresso, expresso, espressó, expressó eða þrýstikaffi, hvaða orð á eiginlega að nota á íslensku?“ Vísindavefurinn. 4. júl. 2005. Vefsíða. 21. okt. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=5109>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Helga Zoega

1976

Helga Zoega er prófessor í lýðheilsuvísindum við Læknadeild HÍ. Rannsóknir Helgu eru á sviði lyfjafaraldsfræði og beinast einkum að lyfjanotkun meðal barnshafandi kvenna og barna – hópum sem lyf eru sjaldnast prófuð á áður en þau koma á markað.