Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Er sogunarkraftur í tunglinu?

Við skiljum spurninguna svo að spyrjandi eigi við það sem oftast er kallað aðdráttarkraftur, og stutta svarið er JÁ!

Allir hlutir verka á alla aðra hluti með aðdráttarkrafti sem við köllum öðru nafni þyngdarkraft. Þessi þyngdarkraftur frá tilteknum hlut fer annars vegar eftir massa hlutarins, það er að segja hvað hann er mörg kílógrömm, og hins vegar eftir fjarlægðinni frá miðju hlutarins. Krafturinn er í réttu hlutfalli við massann þannig að kraftur frá tvöfalt meiri massa er tvöfaldur. Krafturinn er hins vegar í öfugu hlutfalli við fjarlægðina í öðru veldi (fjarlægðina margfaldaða með sjálfri sér) sem þýðir að kraftur í tvöfalt meiri fjarlægð er fjórum sinnum minni.

Tunglið er miklu minna en jörðin og hefur um 80 sinnum minni massa en hún sem þýðir að þyngdarkrafturinn í tiltekinni fjarlægð frá því er aðeins um 1/80 af kraftinum frá jörð í sömu fjarlægð frá henni. Hins vegar er fjarlægð manns sem stendur á yfirborði tunglsins frá miðju þess miklu minni en fjarlægð manns sem stendur á jörðinni frá miðju hennar. Þess vegna er þyngdarkraftur á hlut við yfirborð tunglsins þrátt fyrir allt um 1/6 af þyngdarkraftinum á hann við yfirborð jarðar.
Þetta svar er í flokknum "bekkirnir spyrja" þar sem starfsfólk vefsins svarar spurningum frá grunnskólabekk í kennslustund, samkvæmt samningi. Lögð er áhersla á skjót svör, stutt og aðgengileg. Oft er byggt á öðrum svörum sem kunna að nýtast almennum lesendum betur.

Útgáfudagur

6.10.2006

Spyrjandi

Pétur Sævarsson, f. 1995

Höfundur

Þorsteinn Vilhjálmsson

prófessor emeritus, ritstjóri Vísindavefsins 2000-2010 og ritstjóri Evrópuvefsins 2011

Tilvísun

ÞV. „Er sogunarkraftur í tunglinu?“ Vísindavefurinn, 6. október 2006. Sótt 18. júlí 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=6259.

ÞV. (2006, 6. október). Er sogunarkraftur í tunglinu? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=6259

ÞV. „Er sogunarkraftur í tunglinu?“ Vísindavefurinn. 6. okt. 2006. Vefsíða. 18. júl. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=6259>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Súkkulaði

Súkkulaði er gert úr kakóbaunum sem vaxa í fræpokum á kakótrénu. Evrópubúar kynntust súkkulaði fyrst hjá frumbyggjum Mið-Ameríku sem höfðu þekkt það í þúsundir ára og neyttu þess í formi súkkulaðidrykkjar. Um miðja 19. öld tóku menn upp á því að vinna kakósmjör úr kakóbaunum og þá var fyrst hægt að framleiða súkkulaði á föstu formi eins og við þekkjum það í dag.