Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvernig myndast standberg?

Hér er einnig svarað spurningunni:
Hvar er hæsta standberg við sjó á Íslandi og í Evrópu?

Standberg nefnist lóðréttur eða nær-lóðréttur klettaveggur, oftast við sjó. Slík hamraþil myndast yfirleitt þannig að hafaldan grefur undan berginu uns lóðrétt spilda hrynur utan af því (sjá svar sama höfundar við spurningunni: Hvernig myndast sjávarrof við Ísland?).

Hér á landi eru standberg víða við strendur landsins, en einnig má sjá forn standberg frá ísaldarlokum, frá þeim tíma þegar sjór stóð tímabundið talsvert hærra en nú, einkum með suðurströndinni og á Snæfellsnesi. Víða eru forn standberg nú orpin skriðum, að minnsta kosti undirhlíðarnar, þar sem sjór hefur ekki náð til að hreinsa burt hið lausa grjót.



"Og Hornbjarg úr djúpinu rís." (Kristján frá Djúpalæk).

Að öðru jöfnu má ætla að hátt standberg myndist einkum þar sem jarðlög eru lárétt eða þeim hallar ögn frá sjó. Þannig háttar til á Hornströndum þar sem hæsti tindur Hornbjargs (Kálfatindur) er 534 m. Látrabjarg er hæst 444 m, en hæsta standberg í Evrópu mun vera Enniberg í Færeyjum sem rís 750 m upp úr Norðursjó. Hæsta sæklif heims er sagt vera við Kalaupapa á Hawaii, 1010 m, en klettaveggnum þar hallar um 30° frá lóðréttu. Hæsta lóðrétta standbergið telst vera í Þórsfjalli (Mt. Thor) á Baffineyju í Kanada, 1370 m.

Mynd: Mats: Íslandsmyndasafn © Mats Wibe Lund

Útgáfudagur

25.10.2006

Spyrjandi

Tómas Einarsson
Grétar Björnsson

Höfundur

Sigurður Steinþórsson

prófessor emeritus

Tilvísun

Sigurður Steinþórsson. „Hvernig myndast standberg?“ Vísindavefurinn, 25. október 2006. Sótt 21. september 2019. http://visindavefur.is/svar.php?id=6336.

Sigurður Steinþórsson. (2006, 25. október). Hvernig myndast standberg? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=6336

Sigurður Steinþórsson. „Hvernig myndast standberg?“ Vísindavefurinn. 25. okt. 2006. Vefsíða. 21. sep. 2019. <http://visindavefur.is/svar.php?id=6336>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Elsa Eiríksdóttir

1975

Elsa Eiríksdóttir er dósent á Menntavísindasviði Háskóla Íslands. Rannsóknir hennar snúa að því hvernig fólk lærir verklega kunnáttu, hvernig yfirfærsla þekkingar og færni á sér stað og hvernig uppbygging náms og framsetning námsefnis getur haft þar áhrif.