Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvaðan koma orðin Landmenn og Landmannalaugar?

Spurningin í fullri lengd hljóðaði svona:

Hvaðan kemur orðið "Landmenn", sbr. Landmannalaugar, Landmannaleið? Landmenn reka á Landmannaafrétt, afréttinn þeirra og lauga sig í laugunum sínum. Er þetta danskt tökuorð sbr. landmand/landmænd=bóndi/bændur? Ættum við kannski að tala um "Bændalaugar"?

Í Íslenskri orðabók (2002:859) sést að orðið landmaður hefur tvær merkingar: 1. maður sem starfar í landi (ekki á sjó), býr í landi (ekki í eyju); 2. maður sem vinnur að afla (útgerðarstörfum) í landi. Innan flettunnar er einnig nefnt orðið Landmaður. Tekið er fram að um sérnafn sé að ræða og merkingin sögð ‘maður úr Landsveit í Rangárvallasýslu’.

Landmenn í Rangárþingi ytra eru kenndir við Land eða Landsveit. Sama gildir um örnefnið Landmannalaugar sem sjást á myndinni.

Í Íslensk-danskri orðabók Sigfúsar Blöndal, sem kom út á árunum 1920–1924, eru allar þessar merkingar gefnar, meðal annars „is[ær]. i pl. Beboer(e) af Egnen Land i Rangárvallasýsla“ (bls. 471). Landmenn í Rangárþingi ytra eru því kenndir við Land eða Landsveit. Sama gildir einnig um örnefnin Landmannaafrétt, Landmannahelli, Landmannalaugar og Landmannaleið. Þau eru nefnd eftir íbúum Lands (Landsveitar).

Heimildir:

  • Íslensk orðabók. 2002. 3. útgáfa, aukin og endurbætt. Ritstjóri Mörður Árnason. Edda, Reykjavík.
  • Sigfús Blöndal. 1920–1924. Íslensk-dönsk orðabók. Gutenberg, Reykjavík.

Mynd:

Útgáfudagur

13.2.2018

Spyrjandi

Magnús Hrafn Jóhannsson

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvaðan koma orðin Landmenn og Landmannalaugar?“ Vísindavefurinn, 13. febrúar 2018. Sótt 24. febrúar 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=74458.

Guðrún Kvaran. (2018, 13. febrúar). Hvaðan koma orðin Landmenn og Landmannalaugar? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=74458

Guðrún Kvaran. „Hvaðan koma orðin Landmenn og Landmannalaugar?“ Vísindavefurinn. 13. feb. 2018. Vefsíða. 24. feb. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=74458>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Pétur Henry Petersen

1969

Pétur Henry Petersen er dósent í taugavísindum við Læknadeild Háskóla Íslands. Pétur hefur fengist við rannsóknir á tilurð, starfsemi og sjúkdómum taugakerfisins, til dæmis á ýmsum þáttum taugahrörnunarsjúkdóma.