Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.
Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar
um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að
svara öllum spurningum.
Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að
svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki
nægileg deili á sér.
Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.
Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!
Ritmálssafn Orðabókar Háskólans á elst dæmi um orðið krakki frá miðri 18. öld. Í Íslensk-danskri orðabók Björns Halldórssonar, sem hann safnaði til síðari hluta 18. aldar en danski málfræðingurinn Rasmus Kristian Rask skrifaði skýringar við og bjó til prentunar 1814, stendur við uppflettiorðið kraki (1814:473):
Kraki v. Kracki, m. ... en lille Dreng, Knøs.
Rask virðist aðeins hafa þekkt orðið notað um drengi. Ásgeir Blöndal Magnússon gefur í Íslenskri orðsifjabók (1989: 500) merkinguna ‘barnungi, krói, unglingur; ungviði dýra: kálfskrakki’. Hann nefnir skyldleika við nýnorsku krakk ‘veslingur, skussi’, lágþýsku krakke ‘lélegt, útslitið hross; veikburða maður’, dönsku krak, krakke ‘bikkja’. Hann segir ennfremur: „Orðið er eflaust sk. kraka og krakur (s.þ.) og langa k-ið líkl. einsk. áherslutákn. Sjá krekkja.“
Nafnorðið kraka merkir meðal annars ‘lítill og grannvaxinn maður’, lýsingarorðið krakur ‘hár og grennlulegur maður’ og kvenkynsorðið krekkja, sem Ásgeir hefur úr orðabókarhandriti Jóns Ólafssonar úr Grunnavík frá 18. öld, merkir ‘krakki, lítið stúlkubarn’.
Líklegast tel ég að orðið sé upphaflega aðflutt úr nýnorsku eða lágþýsku um nýnorsku en hafi breyst og aðlagast íslensku.
Heimildir og mynd:
Guðrún Kvaran. „Hversu gamalt er orðið krakki í málinu og hvaðan kemur það?“ Vísindavefurinn, 4. mars 2026, sótt 4. mars 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88050.
Guðrún Kvaran. (2026, 4. mars). Hversu gamalt er orðið krakki í málinu og hvaðan kemur það? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88050
Guðrún Kvaran. „Hversu gamalt er orðið krakki í málinu og hvaðan kemur það?“ Vísindavefurinn. 4. mar. 2026. Vefsíða. 4. mar. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88050>.
Sólin
Rís 08:25 • sest 18:56
Tunglið
Rís 20:57 • Sest 08:23
Flóð
Árdegis: 07:01 • Síðdegis: 19:23
Fjara
Árdegis: 00:54 • Síðdegis: 13:17
