Hvernig er orðið brambolt tilkomið?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hvernig er orðið brambolt tilkomið?
Í heild hljóðaði spurningin svona:

Hvernig er orðið brambolt tilkomið? Merkingu orðsins í heild skilst svo sem alveg vegna notkunar en er þetta þá t.d. bram-bolt (sem ég skil ekki) eða bramb-olt (sem ég skil ekki heldur!) eða barasta hvorugt!?

Orðið brambolt, sem þekkist í málinu frá 19. öld, merkir ‘hávaði, brölt’. Hver uppruni er liggur ekki ljóst fyrir. Í Íslenskri orðsifjabók (1989:76) giskar Ásgeir Blöndal Magnússon á að orðið sé tökuorð líklega úr lágþýsku en nefnir ekki hver fyrirmyndin sé.

Í þeim lágþýsku og miðlágþýsku orðabókum sem ég sló upp í fann ég ekkert sem ég taldi geta verið fyrirmynd brambolts. Aftur á móti var ordnet.dk með orðasambandið hulter til bulter ‘ruglingslegt, óskipulegt’ og telur það úr lágþýsku hulter de bulter. Það var fengið að láni í íslensku á 18. öld sem holt og bolt ‘af handahófi’. Hvort tengsl eru við bolt í brambolt skal ósagt látið á þessari stundu en skýrist ef til vill við nánari leit.

Ásgeir vísar varðandi fyrri liðinn í nafnorðið braml, sem til er í málinu frá 14. öld í merkingunni ‘hávaði, gauragangur; brot, brotsjór’. Í Ritmálssafninu er til dæmi um orðmyndina brambrölt í Sjálfstæðu fólki Halldórs Laxness en oft grípa menn til slíkra skýringa ef tengsl við orð vantar. Oft nefnt alþýðuskýring. Bolt er þá breytt í brölt sem allir þekkja og skýringin löguð að því.

Heimildir og mynd:

• Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. 1989. Orðabók Háskólans, Reykjavík. https://ordsifjabok.arnastofnun.is
• ordnet.dk
• Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. http://ritmalssafn.arnastofnun.is
• Itoldya420. (Sótt 26.03.2026). Myndin er birt undir CC-leyfi.

...