Hvaða færni í skóla er mikilvægust fyrir börn á fyrstu námsárunum?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hvaða færni í skóla er mikilvægust fyrir börn á fyrstu námsárunum?
Síðustu áratugi hafa verið gerðar mikilvægar rannsóknir á þróun tungumáls hjá börnum og hlutverki tungumálsins í þroskaferli barna og ungmenna, og þá sérstaklega í námi nemenda. Megintilgangur rannsóknanna er að auka þekkingu á því hvernig best er að styðja börn þannig að öllum gangi vel í skólanum.

Fjölmargar rannsóknir hafa sýnt fram á að tungumál skólans leikur lykilhlutverk í öllu námi. Þegar börn auka þekkingu sína, færni og visku í gegnum skólaárin, auka þau jafnt og þétt færni sína í tungumálinu. Þetta fer allt saman, því nám fer fram í gegnum tungumálið í töluðu og rituðu máli. Á sama tíma er góð kunnátta í tungumálinu nauðsynleg til að nemendur skilji vel og geti fjallað um það sem tekið er fyrir í skólanum.

Erlendar og íslenskar rannsóknir sýna að kunnátta barna í tungumáli skólans er mismikil, sem stafar fyrst og fremst af því að þau hafa fengið mismikla þjálfun á máltökuskeiði á fyrstu árum ævinnar, hjá fjölskyldum sínum og í leikskóla, og jafnvel á tveimur eða fleiri tungumálum. Lítil kunnátta nemenda í því tungumáli sem skólastarf fer fram á veldur þeim erfiðleikum í öllum námsgreinum, og þeim hættir til að dragast aftur úr með hverju skólaárinu. Það eru niðurstöður fjölda rannsókna hér á landi og um allan heim. Þessi tilhneiging er meginástæðan fyrir því að svo margar rannsóknir hafa leitað eftir nákvæmum upplýsingum um þróun tungumáls, eða fleiri tungumála, hjá börnum, hvers konar málnotkun er árangursríkust og hvernig skólastarf þarf að vera til að öll börn nái árangri í náminu.

Gagnreyndar aðferðir í leikskólastarfi

Fjölmargar vandaðar rannsóknir hafa ítrekað sýnt fram á að ung börn læra tungumálið fyrst og fremst í nánum samskiptum og gagnkvæmum samtölum við aðra, horfast í augu og skiptast á að tala, þegar bækur eru lesnar og ræddar, þegar börn setja sig í spor annarra og fræðast um heiminn. Því fleiri og ríkulegri sem samskiptin eru þeim mun meira læra börnin. Kunnátta í tungumálinu eykst, og sérstaklega orðaforðinn, samhliða aukinni þekkingu og öflugri hugsun. Með þessum samskiptum er grunnur lagður fyrir nám um alla framtíð.

Endurteknar rannsóknir víða um heim sýna skýrt og greinilega að færni í tungumáli skólans er lykill að námsárangri og jafnframt að færni í tungumáli skólans eykst stöðugt ef þess er gætt að öll börn taki þátt í skólastarfi, og strax í leikskóla.

Skólastarf í leikskóla er gagnreynt þegar byggt er á þessum rannsóknaniðurstöðum. Kennarar eiga í nánum samskiptum við börnin, með fjölbreyttum orðaforða, lesa og ræða bækur, og auka þekkingu barna í margs konar leik inni og úti. Öll þessi viðfangsefni eiga sér stað í gegnum tungumálið, því öflugra sem starfið er þeim mun ríkulegra er tungumálið og þeim mun meira læra börnin, orðaforðinn stækkar. Með þessum hætti er börnum gefin mikilvæg undirstaða fyrir námið í grunnskólanum. Því öflugra leikskólastarf, því ríkulegri sem orðaforðinn er, þeim mun sterkari koma börnin til leiks í grunnskólanum, þó svo að aðstæður á heimilum barna séu misjafnar.

Í gagnreyndu leikskólastarfi er fylgst reglulega með færni barna í tungumálinu með réttmætum og áreiðanlegum mælitækjum. Með þeim hætti er hægt að finna börn sem taka hægari framförum í tungumálinu en jafnaldrar þeirra og gefa þeim enn betri og öflugri stuðning.

Fyrir þau sem vilja vita meira og dýpka skilning sinn má benda á lista yfir gagnlegar heimildir í svari sama höfundar við spurningunni Hvað merkir að kennsluaðferðir séu gagnreyndar?

Mynd:

• Yfirlitsmynd: Using Social Stories and Empathy Activities to Promote Inclusion in Autism-Focused Schools – It's a Sensory World. (Sótt 7.05.2026).
• Woman Reading A Book To The Children · Free Stock Photo. (Sótt 7.05.2026).

...