Hætta sólmyrkvar einhvern tímann að sjást á jörðinni?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hætta sólmyrkvar einhvern tímann að sjást á jörðinni?
Spurningin í fullri lengd hljómaði svona:

Munu sólmyrkvar einhvern tímann hætta? Hvenær verður síðasti sólmyrkvinn?

Sólmyrkvar munu ekki hverfa alveg í fyrirsjáanlegri framtíð. Almyrkvar munu hins vegar einhvern tímann hætta að verða á jörðinni.

Almyrkvi getur orðið vegna þess að sólin og tunglið hafa næstum sömu sýndarstærð á himninum. Sólin er um 400 sinnum stærri en tunglið en jafnframt um 400 sinnum lengra frá jörðinni. Þess vegna getur tunglið rétt svo hulið alla sólina.

Þetta er merkileg tilviljun en aðeins tímabundið ástand í sögu jarðar. Vegna flóðkrafta milli jarðar og tungls fjarlægist tunglið jörðina um tæpa fjóra sentímetra á ári. Eftir því sem tunglið fjarlægist virðist það minna á himninum.

Eftir rúmlega 600 milljónir ára verður tunglið búið að fjarlægjast jörðina svo mikið að það getur ekki lengur hulið sólina alla. Þá verða almyrkvar ekki lengur mögulegir. Hringmyrkvar og deildarmyrkvar geta þó enn orðið.

Ef við snúum þessu við þá hefur tunglið verið miklu nær jörðinni í fortíðinni en það er nú. Almyrkvar voru því lengri og alskuggi tunglsins féll á stærra svæði. Tunglið huldi þá einnig stærri hluta innri sólkórónunnar. Það sérstaka við almyrkva nútímans er því hversu nákvæmlega brún tunglsins fellur að brún sólarinnar. Bjart yfirborð sólarinnar hverfur en kórónan birtist allt í kringum tunglið.

Til samanburðar hefur Mars tvö lítil tungl, Fóbos og Deimos, en hvorugt þeirra hefur rétta stærð og afstöðu til að hylja sólina alla séð frá yfirborði Mars. Marsjeppar NASA hafa ljósmyndað bæði tunglin ganga fyrir sólina, en þar getur enginn almyrkvi orðið. Hér má sjá mynd sem marsjeppinn Perseverance tók af Fóbosi skyggja á sólina.

Myndir:

• Skýringarmynd í svari: MBH.
• Yfirlitsmynd og seinni mynd í svari: Nasa.gov. NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS/SSI. (Sótt 3.08.2026).

...