Af hverju er ekki sólmyrkvi á jörðinni einu sinni í mánuði?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Af hverju er ekki sólmyrkvi á jörðinni einu sinni í mánuði?
Hér er einnig að finna svar við spurningunni:

Hversu oft verður almyrkvi á sama stað á jörðinni að meðaltali?

Tunglið fer einn hring um jörðina á um það bil einum mánuði. Einu sinni í hverri umferð kemur það á milli sólar og jarðar. Sú staða nefnist nýtt tungl. Maður gæti því haldið að sólmyrkvi ætti að verða í hverjum mánuði.

Braut tunglsins hallar hinsvegar um 5 gráður miðað við braut jarðarinnar um sólina. Þess vegna mynda sólin, tunglið og jörðin yfirleitt ekki alveg beina línu þó það sé nýtt tungl. Oftast fer skuggi tunglsins örlítið fyrir ofan eða neðan jörðina og enginn sólmyrkvi verður. Þetta má sjá á myndinni hér að neðan.

Aðeins um fimmta hvert nýtt tungl leiðir til sólmyrkva einhvers staðar á jörðinni. Skilyrði fyrir sólmyrkva skapast að jafnaði tvisvar á ári, þegar hallandi braut tunglsins liggur þannig að skuggi þess geti fallið á jörðina.

Þótt skuggi tunglsins nái til jarðar verður ekki endilega almyrkvi. Gerð sólmyrkvans ræðst bæði af því hversu nákvæmlega sólin, tunglið og jörðin raðast upp og hversu stórt tunglið virðist miðað við sólina.

Braut tunglsins um jörðina er ekki fullkomlega hringlaga. Tunglið er því stundum nær jörðinni og stundum fjær og virðist þar af leiðandi misstórt á himninum. Ef tunglið fer fyrir miðja sólina en virðist of lítið verður hringmyrkvi. Þá sést bjartur hringur umhverfis tunglið. Ef tunglið virðist nógu stórt og hnettirnir raðast nógu nákvæmlega svo það hylji sólina alla verður almyrkvi.

Ef röðunin er ekki alveg nákvæm hylur tunglið aðeins hluta sólar og deildarmyrkvi verður. Það er algengasta gerð sólmyrkva. Þegar almyrkvar eða hringmyrkvar verða þá hefst og endar atburðurinn á deildarmyrkva.

Almyrkvar sjást mjög sjaldan frá hverjum einstökum stað á jörðinni. Ástæðan er sú að alskuggi tunglsins fellur aðeins á mjóa ræmu á yfirborði jarðar. Að meðaltali verður almyrkvi á sama stað aðeins um einu sinni á 375 ára fresti. Síðasti almyrkvi sem sást frá Reykjavík varð 17. júní 1433.

Myndir:

• Yfirlitsmynd: Solar eclipse - Wikipedia. (Sótt 3.08.2026). Myndina tók Bob Linsdell af almyrkva í Norður-Ameríku 2024. Myndin er birt undir CC-leyfi.
• Myndir í svari: MBH.

...