Sólin Sólin Rís 08:51 • sest 17:31 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 16:27 • Sest 10:05 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:03 • Síðdegis: 18:19 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 12:18 • Síðdegis: 24:32 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 08:51 • sest 17:31 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 16:27 • Sest 10:05 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:03 • Síðdegis: 18:19 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 12:18 • Síðdegis: 24:32 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Af hverju fóru múslimar í landvinninga á Íberíuskaga á 8. öld og hverjir réðu þá ríkjum á skaganum?

Þórir Jónsson Hraundal

Hér er einnig að finna svar við spurningunni:

Hverjir réðu ríkjum á Íberíuskaga þegar múslimar hófu þar landvinninga á 8. öld?

Ekki er vitað með vissu hvers vegna múslimar lögðu í landvinninga yfir sundið frá marokkósku hafnarborginni Ceuta til suðurodda Spánar árið 711. Á þessum tíma réð germönsk þjóð, Vestgotar, ríkjum á Íberíuskaga. Þeir höfðu numið land á fimmtu öld í kjölfar útbreiðslu annarra germanskra þjóðflokka, þar á meðal Vandala[1] sem á tímabili komu sér upp ríki í Norður-Afríku á árunum 435 til 534. Það er mögulegt að múslimar hafi fengið veður af veikleikum í ríki Vestgota þegar þeir ákváðu að láta til skarar skríða, en þess utan er strandhögg þeirra á Íberíuskaga beint framhald af landvinningum þeirra í Norður Afríku á sjöundu öld og öndverðri áttundu öld.

Vestgotar höfðu lengi verið fyrirferðarmiklir í Evrópu og voru Rómverjum til mikils ama. Engu að síður tóku þeir upp marga rómverska siði og lög. Í veldi sínu á Íberíuskaga iðkuðu þeir framan af aríska kristni[2] en snerust árið 589 til kaþólsku. Á 6. öld höfðu Vestgotar komið upp nokkuð stöðugu stjórnarfari á Spáni, en þó virðist sem Íberíuskagi hafi verið fremur strjálbýll á þessum tíma. Mögulega áttu plágurnar sem fóru um alla Evrópu um miðja 6. öld hlut að máli, en yfirleitt virðist sem bæir og borgir Vestgota hafi verið einfaldari í sniðum en tíðkast hafði þegar Rómverjar réðu Íberíuskaga, og hinir miklu landkostir hans voru illa nýttir eða alls ekki.[3]

Fornleifar frá tímum Vestgota bera þó merki um glæsta menningu og áhugaverðan samruna rómverskra, kristinna og germanskra hefða. Þetta má sjá í byggingarlist þeirra, svo sem í kirkjum og kastölum, þar sem rómversk áhrif renna saman við germanska hönnun. Lagabálkar þeirra, einkum Liber Judiciorum, endurspegluðu samruna rómverskra laga og germanskra siða. Rómversk áhrif þýddu að latína var ríkjandi bókmenntamál, og þó að Vestgotar hafi einbeitt sér meira að laga- og trúartextum veita bókmenntir þeirra innsýn í menningarlegar og trúarlegar breytingar tímabilsins. Í trúarbókmenntum eru ritverk biskupa og guðfræðinga á borð við Ísidór frá Sevilla sérstaklega athyglisverð. Alfræðiriti hans Etymologiae Isidore var ætlað að safna saman fróðleik frá hinum forna heimi og það gegndi mikilvægu hlutverki við varðveislu klassískrar þekkingar á fyrri hluta miðalda.

Vestgotar skrifuðu einnig helgisiðatexta og dýrlingasögur sem endurspegla vaxandi mikilvægi kristninnar á þessu tímabili. Enn fremur hafa ýmsir merkilegir gripir frá þeirra tíð fundist á Spáni og má helst nefna fjársjóð frá 7. öld sem grafinn var upp í Guarrazar nærri Toledo. Þar eru glæsilegar kórónur og skartgripir úr gulli og gimsteinum sem bera vitni um þróað handverk og fagurfræði Vestgota.

Tilvísanir:
  1. ^ Orðið Al-Andalus er líklega dregið af því heiti.
  2. ^ Kennd við Aríus frá Alexandríu sem var kristinn guðfræðingur á 3. og 4. öld. Hann setti fram kenningar sem höfnuðu þrenningarkenningunni sem gekk út á að sætta guðlegt eðli Jesú við grunnsetningu eingyðistrúar. Margar germanskar þjóðir tóku þessa tegund kristni á öndverðum miðöldum.
  3. ^ H. Kennedy, Muslim Spain and Portugal, bls. 2-3.

Mynd:

Höfundur

Þórir Jónsson Hraundal

lektor í Mið-Austurlandafræðum við HÍ

Útgáfudagur

26.10.2026

Spyrjandi

Jón Guðbrandsson

Tilvísun

Þórir Jónsson Hraundal. „Af hverju fóru múslimar í landvinninga á Íberíuskaga á 8. öld og hverjir réðu þá ríkjum á skaganum?“ Vísindavefurinn, 26. október 2026, sótt 26. október 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=89775.

Þórir Jónsson Hraundal. (2026, 26. október). Af hverju fóru múslimar í landvinninga á Íberíuskaga á 8. öld og hverjir réðu þá ríkjum á skaganum? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=89775

Þórir Jónsson Hraundal. „Af hverju fóru múslimar í landvinninga á Íberíuskaga á 8. öld og hverjir réðu þá ríkjum á skaganum?“ Vísindavefurinn. 26. okt. 2026. Vefsíða. 26. okt. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=89775>.

Chicago | APA | MLA

Senda grein til vinar

=

Af hverju fóru múslimar í landvinninga á Íberíuskaga á 8. öld og hverjir réðu þá ríkjum á skaganum?
Hér er einnig að finna svar við spurningunni:

Hverjir réðu ríkjum á Íberíuskaga þegar múslimar hófu þar landvinninga á 8. öld?

Ekki er vitað með vissu hvers vegna múslimar lögðu í landvinninga yfir sundið frá marokkósku hafnarborginni Ceuta til suðurodda Spánar árið 711. Á þessum tíma réð germönsk þjóð, Vestgotar, ríkjum á Íberíuskaga. Þeir höfðu numið land á fimmtu öld í kjölfar útbreiðslu annarra germanskra þjóðflokka, þar á meðal Vandala[1] sem á tímabili komu sér upp ríki í Norður-Afríku á árunum 435 til 534. Það er mögulegt að múslimar hafi fengið veður af veikleikum í ríki Vestgota þegar þeir ákváðu að láta til skarar skríða, en þess utan er strandhögg þeirra á Íberíuskaga beint framhald af landvinningum þeirra í Norður Afríku á sjöundu öld og öndverðri áttundu öld.

Vestgotar höfðu lengi verið fyrirferðarmiklir í Evrópu og voru Rómverjum til mikils ama. Engu að síður tóku þeir upp marga rómverska siði og lög. Í veldi sínu á Íberíuskaga iðkuðu þeir framan af aríska kristni[2] en snerust árið 589 til kaþólsku. Á 6. öld höfðu Vestgotar komið upp nokkuð stöðugu stjórnarfari á Spáni, en þó virðist sem Íberíuskagi hafi verið fremur strjálbýll á þessum tíma. Mögulega áttu plágurnar sem fóru um alla Evrópu um miðja 6. öld hlut að máli, en yfirleitt virðist sem bæir og borgir Vestgota hafi verið einfaldari í sniðum en tíðkast hafði þegar Rómverjar réðu Íberíuskaga, og hinir miklu landkostir hans voru illa nýttir eða alls ekki.[3]

Fornleifar frá tímum Vestgota bera þó merki um glæsta menningu og áhugaverðan samruna rómverskra, kristinna og germanskra hefða. Þetta má sjá í byggingarlist þeirra, svo sem í kirkjum og kastölum, þar sem rómversk áhrif renna saman við germanska hönnun. Lagabálkar þeirra, einkum Liber Judiciorum, endurspegluðu samruna rómverskra laga og germanskra siða. Rómversk áhrif þýddu að latína var ríkjandi bókmenntamál, og þó að Vestgotar hafi einbeitt sér meira að laga- og trúartextum veita bókmenntir þeirra innsýn í menningarlegar og trúarlegar breytingar tímabilsins. Í trúarbókmenntum eru ritverk biskupa og guðfræðinga á borð við Ísidór frá Sevilla sérstaklega athyglisverð. Alfræðiriti hans Etymologiae Isidore var ætlað að safna saman fróðleik frá hinum forna heimi og það gegndi mikilvægu hlutverki við varðveislu klassískrar þekkingar á fyrri hluta miðalda.

Vestgotar skrifuðu einnig helgisiðatexta og dýrlingasögur sem endurspegla vaxandi mikilvægi kristninnar á þessu tímabili. Enn fremur hafa ýmsir merkilegir gripir frá þeirra tíð fundist á Spáni og má helst nefna fjársjóð frá 7. öld sem grafinn var upp í Guarrazar nærri Toledo. Þar eru glæsilegar kórónur og skartgripir úr gulli og gimsteinum sem bera vitni um þróað handverk og fagurfræði Vestgota.

Tilvísanir:
  1. ^ Orðið Al-Andalus er líklega dregið af því heiti.
  2. ^ Kennd við Aríus frá Alexandríu sem var kristinn guðfræðingur á 3. og 4. öld. Hann setti fram kenningar sem höfnuðu þrenningarkenningunni sem gekk út á að sætta guðlegt eðli Jesú við grunnsetningu eingyðistrúar. Margar germanskar þjóðir tóku þessa tegund kristni á öndverðum miðöldum.
  3. ^ H. Kennedy, Muslim Spain and Portugal, bls. 2-3.

Mynd:...