Hvað eru dróttkvæði?

Svar

Dróttkvæði er fornnorrænn skáldskapur sem flokkast ekki sem eddukvæði. Saman mynda dróttkvæði og eddukvæði tvær höfuðgreinar fornorræns skáldskapar. Kveðskapur af ýmsu tagi hefur verið spyrtur saman undir hugtakinu dróttkvæði og í fyrsta bindi Íslenskrar bókmenntasögu er að finna ágæta flokkun Vésteins Ólasonar á efni dróttkvæða:

• hirðkvæði, sem eru lofkvæði um höfðingja, orðið drótt merkir hirð
• goðfræðilegt kvæði, nátengd hirðkvæðunum enda líklega ort handa höfðingjum
• einkamál, kvæði og lausavísur sem tekin hafa verið upp í sögur
• kristinn trúarkveðskapur, var í fyrstu kveðinn undir dróttkvæðum háttum en þróaðist svo í aðrar áttir.

Heitið dróttkvæði er leitt af bragarhættinum sem langflest kvæðin eru ort undir en hann nefnist dróttkvæður háttur eða dróttkvætt. Ólíkt eddukvæðum eru dróttkvæðin yfirleitt eignuð nafngreindum skáldum. Egill Skallagrímsson er fyrsti Íslendingurinn sem orti lofkvæði um höfðingja, það er Höfuðlausn. Á erlendum málum nefnast dróttkvæði einfaldlega kvæði skáldanna, til dæmis "scaldic poem" og "skjaldedigt".

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

• Hvað tilheyrir þeim kvæðum sem kölluð eru eddukvæði? eftir JGÞ

Heimildir og frekara lesefni:

• Jakob Benediktsson (ritstj.), Hugtök og heiti í bókmenntafræði, Mál og menning, Reykjavík 1989.
• Vésteinn Ólason, "Dróttkvæði", í Íslensk bókmenntasaga I, Mál og menning, Reykjavík 1992, bls. 191-262.