Spurning

Er nautablóš notaš til aš fį rauša litinn ķ raušvķn?

Spyrjandi

Įrni Geirsson

Svar


Lit raušvķns mį rekja til hżšis dökkra vķnberja.
Viš framleišslu į raušvķni eru notuš dökk vķnber. Hżši berjanna er lįtiš gerjast, įsamt aldinkjötinu, safanum og steinunum. Ljós vķnber eru hins vegar notuš til aš bśa til hvķtvķn; žį er hżšiš vanalega skiliš frį og žaš sem eftir stendur er lįtiš gerjast.

Eiginleikar ólķkra raušvķna koma śr vķnberjunum og er leitast viš aš bęta sem fęstum aukaefnum śt ķ vķniš. Žótt reynt sé aš framleiša žvķ sem nęst eins vķnber fyrir hvert raušvķn hverju sinni žį tekst žaš aldrei fullkomlega. Nįttśran hefur mikil įhrif į śtkomuna, sólskin, regn og vindur, allt hefur žaš sitt aš segja um bragš vķnsins. Žvķ er oft naušsynlegt aš bęta einhverjum aukaefnum śt ķ vķniš, enda žarf aš hafa stjórn į mörgum žįttum til aš geta framleitt svipaš vķn įr eftir įr. Brennisteinstvķildi eša brennisteinsdķoxķši (SO2) er til dęmis bętt śt ķ til aš koma ķ veg fyrir sveppa- og örverugróšur. Ef sykurinnihald vķnberjanna reynist of lįgt er sykri bętt śt ķ, annašhvort ķ byrjun gerjunar eša eftir aš hżšiš og steinarnir hafa veriš skilin frį. Sżrustig raušvķnsins er mikilvęgur eiginleiki žess. Žaš er vanalega ķ kringum 3,5 og getur veriš naušsynlegt aš stilla žaš af ef žaš reynist of hįtt eša lįgt frį nįttśrunnar hendi. Ef sżrustigiš er of hįtt er vķnsżru (e. tartaric acid) bętt śt ķ.

Mörg önnur efni koma einnig viš sögu ķ raušvķnsframleišslu en žau verša ekki talin upp hér. Nautablóš kemur hins vegar hvergi nęrri framleišslu raušvķns og er žvķ ekki notaš til aš fį rauša litinn ķ raušvķni. Raušan lit raušvķna mį rekja til hżšis vķnberjanna, ķ žeim er nefnilega aš finna żmis litarefni sem eru rauš viš lįgt sżrustig eins og er til stašar ķ raušvķnum.

Heimildir: Mynd:

Um žessa spurningu

Dagsetning

Śtgįfudagur21.3.2012

Tilvķsun

Emelķa Eirķksdóttir. „Er nautablóš notaš til aš fį rauša litinn ķ raušvķn?“. Vķsindavefurinn 21.3.2012. http://visindavefur.is/?id=61152. (Skošaš 19.5.2013).

Höfundur

Emelķa Eirķksdóttirefnafręšingur og starfsmašur Vķsindavefsins



Leit


Vísindadagatalið

Ólafur Dan Danķelsson
(1877-1957)
( Fyrri Nęsti )

Stęršfręšingur og brautryšjandi ķ stęršfręšiiškun į Ķslandi. Skrifaši bęši vķsindaritgeršir, kennslubękur og rit fyrir almenning og kenndi stęršfręši alla ęvi.
Lesa meira...

Ašalstyrktarašili

Happdrętti Hįskólans

Hįskóli unga fólksins 2013