Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvaða efni eru í lofthjúpi jarðar?

Lofthjúpur jarðar hefur tekið breytingum frá því að hann myndaðist fyrst. Um það er fjallað nánar í svari við spurningunni Hvernig varð lofthjúpurinn til?

Í dag samanstendur lofthjúpur jarðar að mestu leyti af eldfjallagösum sem breyttust og þróuðust með lífi. Í þurru lofti, það er lofti sem inniheldur ekki vatnsgufu, er 78% nitur og 21% súrefni. Afgangurinn eða 1% samanstendur af nokkrum gastegundum í litlu magni sem þó eru ekki síður mikilvægar jörðinni.



Efstu lög lofthjúps jarðar.

Þessar gastegundir eru til dæmis koltvíildi og metan sem eru gróðurhúsalofttegundir og stjórna að mestu leyti hitastigi jarðar og valda því að það er tiltölulega notalegt eins og staðan er í dag.

Efnasamsetning lofthjúpsins er sem hér segir:

EfniMagnEfniMagn
nitur (N2)78,084%vetni (H2)0,000055%
súrefni (O2)20,946%nituroxíð (N2O)0,00005%
argon (Ar)0,9340%xenon (Xe)0,000009%
koltvíildi (CO2)0,0383%óson (O3)0,000007%
neon (Ne)0,001818%niturtvíildi (NO2)0,000002%
helín (He)0,000524%joð (I)0,000001%
metan (CH4)0,0001745%koleinildi (CO)
krypton (Kr)0,000114%ammoníak (NH3)

Efnasamsetning lofthjúpsins breytist með hæð. Mest er um þyngstu sameindirnar neðst í lofthjúpnum en þær léttustu eru flestar í efstu lögunum. Þannig er nitur mest við yfirborðið, þá súrefni, svo helín og efst er mest um vetni, léttasta atómið.

Frekari fróðleikur á Vísindavefnum:

Mynd:

Hér er einnig svarað spurningunni:
Hver eru hlutföll lofttegundanna í lofthjúpnum?


Þetta svar er hluti af lengri umfjöllun um lofthjúpinn á Stjörnufræðivefnum og birt hér með góðfúslegu leyfi.

Útgáfudagur

1.12.2010

Spyrjandi

Helga Margrét, Elsa Axelsdóttir

Höfundur

Tilvísun

Stjörnufræðivefurinn. „Hvaða efni eru í lofthjúpi jarðar?“ Vísindavefurinn, 1. desember 2010. Sótt 24. september 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=17435.

Stjörnufræðivefurinn. (2010, 1. desember). Hvaða efni eru í lofthjúpi jarðar? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=17435

Stjörnufræðivefurinn. „Hvaða efni eru í lofthjúpi jarðar?“ Vísindavefurinn. 1. des. 2010. Vefsíða. 24. sep. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=17435>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Röntgengeisli

Röntgengeislar eru rafsegulgeislun með afar lítilli bylgjulengd og hárri tíðni. Þeir draga nafn sitt af þýska eðlisfræðingnum Wilhelm Röntgen (1845–1923) sem uppgötvaði þá fyrstur. Notkun röntgengeisla til sjúkdómsgreiningar og meðferðar í læknisfræði varð fljótt að sérgrein innan læknisfræðinnar. Fyrsta eiginlega röntgenmyndin var tekin 22. desember 1895. Hún er af hendi Önnu Berthu, konu Röntgens.