Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Landsvirkjun - borði í orkumálaflokki

Hvers vegna springa ljósaperur?

Í ljósaperu er rafstraumur leiddur um grannan vír með ákveðið rafviðnám sem er hærra en í venjulegum rafmagnsleiðslum. Vegna viðnámsins hitnar vírinn þegar rafstraumur rennur gegnum hann og verður fljótt hvítglóandi. Til að verja glóðarþráðinn gegn tæringu þá er ljósaperan lofttæmd. Væri ljósaperan ekki lofttæmd þá yrði hún einnig mun heitari viðkomu. Glóðarþráðurinn er oftast gerður úr málminum wolfram, sem heitir öðru nafni þungsteinn (enska tungsten), en hann hentar meðal annar vel vegna þess hve bræðslumark hans er hátt (3422°C).

Vegna hitans eyðist vírinn smátt og smátt - örlitlar flögur geta brotnað úr málminum eða þá að hann hreinlega gufar smám saman upp. Á stöðum þar sem glóðarþráðurinn grennist verður viðnámið hærra og þeir staðir hitna þess vegna meir en aðrir. Að lokum nær vírinn að hitna upp að bræðslumarki málmsins og bráðnar í sundur. Um leið og vírinn fer í tvennt þá getur neisti hlaupið frá einum hlutanum yfir í hinn. Þetta veldur lítilli „sprengingu“ inni í ljósaperunni, sem gefur frá sér smá hljóð og ljósblossa. Það er rafstraumshöggið sem fylgir þessum neista sem verður stundum til þess að næm öryggi eða vartappar (fuse) springa um leið og ljósaperan syngur sitt síðasta.

Nánari upplýsingar um ljósaperur og hvers vegna þær springa er hægt að fá hér.

Frekara lesefni af Vísindavefnum:

Mynd: Myndin er fengin af vefsetri University of Alberta.

Útgáfudagur

25.9.2002

Spyrjandi

Bergþór Reynisson
Þórður Þórarinsson

Höfundur

Kristján Leósson

eðlisverkfræðingur

Tilvísun

Kristján Leósson. „Hvers vegna springa ljósaperur?“ Vísindavefurinn, 25. september 2002. Sótt 19. október 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=2688.

Kristján Leósson. (2002, 25. september). Hvers vegna springa ljósaperur? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=2688

Kristján Leósson. „Hvers vegna springa ljósaperur?“ Vísindavefurinn. 25. sep. 2002. Vefsíða. 19. okt. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=2688>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Páfi

Páfi er æðsti maður rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Samkvæmt kaþólskri kenningu eru biskupar eftirmenn lærisveina Krists. Pétur postuli var álitinn fremstur þeirra og páfinn lítur á sig sem arftaka hans. Páfinn fer því með stjórn biskupanna og þar með allrar rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Samkvæmt hefð velur nýr páfi velur sér nafn, gjarnan einhvers dýrlings sem hann heldur upp á eða nafn annars páfa.