Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

doktor.is

Hver er stærsta tegund allra fiska?

Stærsta fisktegundin er hvalháfurinn (Rhinodon typus) en hann getur orðið allt að 15 metra langur og vegið um 16 tonn.



Mynd af hvalháfi og kafara.

Árið 1919 er talið að 19 metra langur hvalháfur hafi veiðst en þær mælingar voru ekki staðfestar af vísindamönnum og líklega var um ýkjur að ræða.

Stærsti beinfiskurinn sem veiddur hefur verið er hins vegar svonefndur tunglfiskur (Mola mola). Einstaklingur af þeirri tegund sem veiddist við strendur Ástralíu árið 1908 mældist rúmir fjórir metrar á lengd og vó rúmlega 2,4 tonn! Lengsti beinfiskurinn er rússastyrja (Acipenser huso). Stærstu styrjurnar geta orðið 8 metra langar og um 1.000 kg. Slíkir risar eru nú vandfundnir þar sem styrjunni hefur fækkað verulega vegna ofveiði á undanförnum áratugum.

Ólíkt spendýrum geta fiskar haldið stöðugt áfram að vaxa. Stærð hvalháfsins helgast þess vegna helst af aldri og hversu gjöfulu svæði hann hefur alið aldur sinn í.

Í jarðlögum hafa fundist ógnarstórar tegundir fiska sem nú eru útdauðar. Ein þeirra er hákarlinn Megalodon (Carcharocles megalodon) sem hægt væri að nefna á íslensku risahvítháf. Hann var uppi fyrir um 25 milljónum ára og dó líklega út fyrir 1,6 milljónum ára eða jafnvel mun seinna. Hann var skæðasta ránskepna hafsins og meginuppistaða í fæðu hans voru aðallega hvalir (Ceatacea).



Áætluð stærð risahvítháfs í samanburði við hvítháf og kafara.

Risahvítháfurinn var rúmlega 12 metra langur og vó að mati fræðimanna eflaust meira en 20 tonn. Hann var þess vegna þyngri en hvalháfurinn. Sumir fornlíffræðingar telja jafnvel að þessi hákarl hafi verið 15-30 metrar á lengd en ekki hafa fundist steingervingar sem staðfesta það. Tennur þessara ofurhákarla gátu orðið allt að 17 cm langar.

Sennilega hefur Megalodon líkst hvítháfinum en verið meira en tvöfalt stærri. Steingerðar leifar hvala sem fundist hafa víða um heim sýna tannaför, aðallega á hryggjarliðum eflaust eftir þennan skæða hákarl.

Lítið er vitað um risahvítháfinn enda hafa nær eingöngu tennur hans fundist. Vangaveltur um stærð hans eru þess vegna byggðar á samanburði við hvítháfa nútímans. Óvíst er hvers vegna þessir risar hurfu úr heimshöfunum, kannski var það vegna tilkomu hæfari rándýra í sjónum eins og háhyrninga (Orchinus orcas).

Myndir:

Útgáfudagur

26.8.2003

Spyrjandi

Páll Axel Ólafsson, f. 1992

Höfundur

Jón Már Halldórsson

líffræðingur

Tilvísun

Jón Már Halldórsson. „Hver er stærsta tegund allra fiska?“ Vísindavefurinn, 26. ágúst 2003. Sótt 18. júlí 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=3682.

Jón Már Halldórsson. (2003, 26. ágúst). Hver er stærsta tegund allra fiska? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=3682

Jón Már Halldórsson. „Hver er stærsta tegund allra fiska?“ Vísindavefurinn. 26. ágú. 2003. Vefsíða. 18. júl. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=3682>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Súkkulaði

Súkkulaði er gert úr kakóbaunum sem vaxa í fræpokum á kakótrénu. Evrópubúar kynntust súkkulaði fyrst hjá frumbyggjum Mið-Ameríku sem höfðu þekkt það í þúsundir ára og neyttu þess í formi súkkulaðidrykkjar. Um miðja 19. öld tóku menn upp á því að vinna kakósmjör úr kakóbaunum og þá var fyrst hægt að framleiða súkkulaði á föstu formi eins og við þekkjum það í dag.