Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað heita öll frumefnin?

Eins og fram kemur í svarinu Hversu mörg frumefni eru þekkt og hve mörg þeirra koma fyrir í náttúrunni? þá eru frumefnin (e. elements eða chemical elements) í dag 118 talsins þó enn eigi eftir að staðfesta tilvist frumefna númer 113, 115, 117 og 118 og gefa þeim viðurkennd nöfn samkvæmt Alþjóðasamtökum um hreina og hagnýta efnafræði (IUPAC). Frumefni númer 114 og 116 hlutu nöfnin flerovín (e. flerovinium) og livermorín (e. livermorium) árið 2012 og eru þau frumefni sem seinast hlutu viðurkennd nöfn. Þar á undan var það frumefni númer 112 sem fékk heitið kópernikín árið 2009.

Erlend heiti frumefnanna og atómmassi (frumeindamassi) þeirra í töflunni hér að neðan eru fengin frá IUPAC. Íslensk heiti frumefnanna eru fengin af síðu Þorsteins Sæmundssonar, Wikipedia og Orðabanka íslenskrar málstöðvar.

Tafla sem sýnir frumefnin í röð eftir vaxandi sætistölu.

nr.efnatákn enskt heitiíslenskt heitiatómmassi (g/mól)
1H hydrogen vetni 1,00794
2He helium helín 4,002602
3Li lithium litín/liþín6,941
4Be beryllium beryllín 9,012182
5B boron bór 10,811
6C carbon kolefni 12,0107
7N nitrogen köfnunarefni 14,0067
8O oxygen súrefni 15,9994
9F fluorine flúor/flúr18,9984032
10Ne neon neon 20,1797
11Na sodium (natrium)natrín 22,98976928
12Mg magnesium magnesín 24,3050
13Al aluminium (aluminum)ál 26,9815386
14Si silicon kísill 28,0855
15P phosphorus fosfór 30,973762
16S sulfur brennisteinn 32,065
17Cl chlorine klór 35,453
18Ar argon argon 39,948
19K potassium (kalium)kalín 39,0983
20Ca calcium kalsín 40,078
21Sc scandium skandín 44,955912
22Ti titanium títan 47,867
23V vanadium vanadín 50,9415
24Cr chromium króm 51,9961
25Mn manganese mangan 54,938045
26Fe iron (ferrum)járn 55,845
27Co cobalt kóbalt 58,933195
28Ni nickel nikkel/nikull58,6934
29Cu copper (cuprum)kopar 63,546
30Zn zinc sink 65,38
31Ga gallium gallín 69,723
32Ge germanium german 72,64
33As arsenic arsen 74,9216
34Se selenium selen 78,96
35Br bromine bróm 79,904
36Kr krypton krypton 83,798
37Rb rubidium rúbidín 85,4678
38Sr strontium strontín 87,62
39Y yttrium yttrín 88,90585
40Zr zirconium sirkon 91,224
41Nb niobium níóbín 92,90638
42Mo molybdenum mólýbden 95,96
43Tc *technetiumteknetín[97,9072]
44Ru ruthenium rúþen 101,07
45Rh rhodium ródín 102,9055
46Pd palladium palladín 106,42
47Ag silver (argentum)silfur 107,8682
48Cd cadmium kadmín 112,411
49In indium indín 114,818
50Sn tin (stannum)tin 118,710
51Sb antimony (stibium)antímon121,760
52Te tellurium tellúr 127,60
53I iodine joð 126,90447
54Xe xenon xenon 131,293
55Cs caesium (cesium)sesín 132,9054519
56Ba barium barín 137,327
57La lanthanum lantan/lanþan138,90547
58Ce cerium serín 140,116
59Pr praseodymium praseódým 140,90765
60Nd neodymium neódým 144,242
61Pm *promethium prometín/prómeþín[144,9127]
62Sm samarium samarín 150,36
63Eu europium evrópín 151,964
64Gd gadolinium gadólín 157,25
65Tb terbium terbín 158,92535
66Dy dysprosium dysprósín162,500
67Ho holmium hólmín 164,93032
68Er erbium erbín 167,259
69Tm thulium túlín 168,93421
70Yb ytterbium ytterbín 173,054
71Lu lutetium lútetín/lútesín174,9668
72Hf hafnium hafnín 178,49
73Ta tantalum tantal 180,94788
74W tungsten (wolfram)volfram 183,84
75Re rhenium renín 186,207
76Os osmium osmín 190,23
77Ir iridium iridín 192,217
78Pt platinum platína 195,084
79Au gold (aurum)gull 196,966569
80Hg mercury (hydrargyrum)kvikasilfur 200,59
81Tl thallium þallín 204,3833
82Pb lead (plumbum)blý 207,2
83Bi bismuth bismút 208,98040
84Po *polonium pólon [208,9824]
85At *astatine astat [209,9871]
86Rn *radon radon [222,0176]
87Fr *francium fransín [223,0197]
88Ra *radium radín [226,0254]
89Ac *actinium aktín [227,0278]
90Th *thorium þórín 232,03806
91Pa *protactinium prótaktín 231,03588
92U *uranium úran 238,02891
93Np *neptunium neptún[237,0482]
94Pu *plutonium plúton [244,0642]
95Am *americium ameríkín [243,0614]
96Cm *curium kúrín [247,0704]
97Bk *berkelium berkelín [247,0703]
98Cf *californium kalifornín [251,0796]
99Es *einsteinium einsteinín [252,0830]
100Fm *fermium fermín [257,0951]
101Md *mendelevium mendelevín [258,0984]
102No *nobelium nobelín [259,1010]
103Lr *lawrencium lárensín[262,1096]
104Rf *rutherfordium rutherfordín [265,1167]
105Db *dubnium dubnín/dúbnín[268,125]
106Sg *seaborgium seborgín [271,133]
107Bh *bohrium bórín[272.1380]
108Hs *hassium hassín [277,150]
109Mt *meitnerium meitnerín [276,151]
110Ds *darmstadtium darmstatín[281,162]
111Rg *roentgenium röntgenín[280,164]
112Cp *copernicium kópernikín[285,174]
113Uut *ununtrium ununtrín [284,178]
114Fl *flerovinium flerovín [289,189]
115Uup *ununpentium ununpentín [288,192]
116Lv *livermorium livermorín [293]
117Uus *ununseptium ununseptín [294]
118Uuo *ununoctium ununoktín [294]

* Stjörnumerkt frumefni hafa enga stöðuga samsætu.

[ ] Atómmassi innan hornklofa er atómmassi fyrir þá samsætu viðkomandi frumefnis sem hefur lengstan líftíma.

( ) Ensk heiti viðkomandi frumefna innan sviga eru einnig notuð fyrir frumefnið.

Atómmassi fyrir bórín er fenginn héðan.

Atómmassi fyrir ununseptín er fenginn héðan.

Samsvarandi töflu þar sem frumefnunum er raðað í stafrófsröð eftir íslenskum heitum er hægt að nálgast hér.

Samsvarandi töflu þar sem frumefnunum er raðað í stafrófsröð eftir enskum heitum er hægt að nálgast hér.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Heimildir og frekara lesefni utan Vísindavefsins:


Þetta svar var endurskoðað 8.8.2013.

Útgáfudagur

24.9.2010

Spyrjandi

Daníel Kristjánsson

Höfundur

Emelía Eiríksdóttir

efnafræðingur og starfsmaður Vísindavefsins

Tilvísun

Emelía Eiríksdóttir. „Hvað heita öll frumefnin?“ Vísindavefurinn, 24. september 2010. Sótt 16. nóvember 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=57075.

Emelía Eiríksdóttir. (2010, 24. september). Hvað heita öll frumefnin? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=57075

Emelía Eiríksdóttir. „Hvað heita öll frumefnin?“ Vísindavefurinn. 24. sep. 2010. Vefsíða. 16. nóv. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=57075>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Hanna Ragnarsdóttir

1960

Hanna Ragnarsdóttir er prófessor í fjölmenningarfræðum við Menntavísindasvið HÍ. Rannsóknir hennar hafa einkum beinst að börnum og fullorðnum af erlendum uppruna í íslensku samfélagi og skólum og ýmsum þáttum fjölmenningarlegs skólastarfs.