Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Af hverju segja Hafnfirðingar „að ramba“ í staðinn fyrir „að vega salt“?

Snemma á níunda áratug síðustu aldar var spurst fyrir hjá Orðabók Háskólans hvort hún ætti dæmi um orðið rambelta notað um vegasalt. Í talmálssafni Orðabókarinnar voru fáein dæmi sem öll áttu rætur að rekja til Hafnarfjarðar. Ég spurðist því fyrir um orðið í útvarpsþætti Orðabókarinnar og fékk allnokkur svör, flest úr Hafnarfirði. En orðið þekktist víðar og heimildir bárust úr Reykjavík, Mýrdal, Eyjafirði og úr Vestmannaeyjum. Dæmi bárust einnig um sögnina að rambelta um að vega salt. Aðeins úr Hafnarfirði barst okkur að krakkar styttu oft sögnina rambelta í ramba og sömuleiðis var ramba notað um leiktækið. Þau töluðu þá um að ramba á römbunni.


Krakkar að ramba.

Ýmis dæmi eru til um að ákveðin orð yfir leiki og leiktæki séu fyrst og fremst notuð staðbundið og á það við um rambeltuna og sögnina að ramba um að vega salt þótt stöku dæmi megi finna annars staðar.

Sögnin að ramba, sem þekkt er í málinu allt frá 16. öld, merkir annars að ‛kjaga, vaga, reika, rugga til’. Orðin rambald (hvk) og rambaldi (kk) eru höfð um klukkuás, ás í áttavita. Rambeltan á rætur að rekja til þessara orða og merkinga þeirra.

Mynd:

Útgáfudagur

11.7.2011

Spyrjandi

Hanna Mjöll Þórsdóttir, f. 1993

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Af hverju segja Hafnfirðingar „að ramba“ í staðinn fyrir „að vega salt“?“ Vísindavefurinn, 11. júlí 2011. Sótt 20. október 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=59326.

Guðrún Kvaran. (2011, 11. júlí). Af hverju segja Hafnfirðingar „að ramba“ í staðinn fyrir „að vega salt“? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=59326

Guðrún Kvaran. „Af hverju segja Hafnfirðingar „að ramba“ í staðinn fyrir „að vega salt“?“ Vísindavefurinn. 11. júl. 2011. Vefsíða. 20. okt. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=59326>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Veirur

Veirur eru örsmáar eindir, erfðaefni í prótínhylki. Þær geta ekki fjölgað sér sjálfar en sýkja lifandi hýsilfrumur og fá þær til að búa til nýjar veirur í stað þess að sinna reglulegri starfsemi sinni. Allar lífverur hafa sínar veirur, til eru veirur sem ráðast á bakteríufrumur, aðrar ráðast á frumur manna, enn aðrar á plöntur og svo framvegis.