Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Hvaðan kemur orðatiltækið „að sitja á hakanum“ og hver er upprunaleg merking þess?

Orðasambandið sitja á hakanum merkir að ‛verða út undan, mæta afgangi’. Það þekkist frá 18. öld. Annað svipað frá sama tíma kemur fyrir í íslensk-latnesk-danskri orðabók Björns Halldórssonar sem gefin var út 1814. Það er að verða á hakanum sem Björn segir notað um það að fá ysta eða versta sætið. Fleiri afbrigði eru kunn eins og að láta eitthvað sitja á hakanum, búa á hakanum og vera hafður á hakanum.


Uppvaskið situr á hakanum.

Halldór Halldórsson segir í Íslenzku orðtakasafni (1968 I:208–209) að uppruninn sé óvís en vel geti verið að Björn Halldórsson hafi rétt fyrir sér. Vísar hann til þess að í kvæði frá 17. öld eftir Stefán Ólafsson komi fyrir „á hakanum yzt“ í merkingunni ‛síðastur í röð’. Undir þetta tekur Jón Friðjónsson í Mergi málsins (2006:295).

Mynd:

Útgáfudagur

5.7.2011

Spyrjandi

Elín Hilmarsdóttir

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvaðan kemur orðatiltækið „að sitja á hakanum“ og hver er upprunaleg merking þess?“ Vísindavefurinn, 5. júlí 2011. Sótt 23. október 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=59521.

Guðrún Kvaran. (2011, 5. júlí). Hvaðan kemur orðatiltækið „að sitja á hakanum“ og hver er upprunaleg merking þess? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=59521

Guðrún Kvaran. „Hvaðan kemur orðatiltækið „að sitja á hakanum“ og hver er upprunaleg merking þess?“ Vísindavefurinn. 5. júl. 2011. Vefsíða. 23. okt. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=59521>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Arabískar tölur

Í bókinni Liber abaci frá 1202 kynnti ítalski stærðfræðingurinn Leónardó Fibonacci arabískar tölur og indó-arabískan sætisrithátt fyrir Evrópumönnum. Áður höfðu Evrópumenn notað rómverskan talnarithátt og reiknað á talnagrindum. Hin nýja talnaritun varð til þess að menn gátu reiknað á blaði, á sandi eða vaxtöflum.