Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað er hælspori?

Fóturinn er eins og spenntur bogi þannig að maður stendur aðallega í hæl og tær. Það sem heldur boganum uppi er sinabreiða sem festist í tærnar að framan og hælbeinið að aftan. Í hvert skipti sem maður stígur í fótinn kemur álag á hælinn sem getur verið allt að því tuttuguföld líkamsþyngdin. Þetta álag dempast af fitupúða sem er undir hælbeininu og áðurnefndri sinabreiðu.

Við langvarandi mikið eða rangt álag á fótinn geta orðið skemmdir á sinabreiðunni og festingu hennar á hælbeinið. Þessar skemmdir geta verið á formi tognunar, smásprungna og að lokum beinmyndunar í sininni þar sem hún festist í hælbeinið. Þarna getur myndast lítið beinhorn sem kallast hælspori. Einstaka sinnum finnst hælspori fyrir tilviljun án þess að hafa valdið óþægindum en oftast veldur hann óþægindum sem geta verið mjög mikil. Þessi óþægindi lagast í hvíld en þau eru vanalega mest á morgnana þegar farið er á fætur. Ef þrýst er undir hælinn er það mjög sárt.

Hælspori orsakast af langvarandi bólgum við hælfestuna vegna álags.

Orsakir hælspora eru of mikið álag á fótinn og oftast er um að ræða miðaldra, of þunga einstaklinga eða þá sem stunda erfiðar íþróttir einstaka sinnum, til dæmis um helgar. Það eykur einnig áhættuna ef ekki er hitað upp fyrir íþróttaæfingar.

Mestu máli skiptir að koma í veg fyrir að hælspori myndist strax og einkenni um óeðlilegt álag á fótinn gera vart við sig með þreytu og verkjum eftir áreynslu. Þá verður að minnka álagið og gera viðeigandi æfingar, einkum teygjuæfingar sem strekkja á kálfavöðvum og sinabreiðunni undir fætinum. Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir að það er ekki hælsporinn sem slíkur sem veldur verkjunum heldur er hann afleiðing af langvarandi of miklu álagi á fótinn. Sjúkdómsgreining byggist á sjúkrasögu með lýsingu á verkjunum, skoðun á fætinum og röntgenmynd.

Þegar hælspori hefur myndast kann að virðast freistandi að fjarlægja hann með skurðaðgerð. Árangur slíkra aðgerða er slæmur og er reynt að forðast þær í lengstu lög. Í staðinn er ráðlegt að gera viðeigandi æfingar, nota heppilega skó og innlegg, taka bólgueyðandi lyf og stundum er sprautað bólgueyðandi barksterum í hælinn. Þetta ber venjulega einhvern og stundum góðan árangur.

Mynd:


Þetta svar birtist upphaflega á vef Magnúsar Jóhannssonar og er birt hér með góðfúslegu leyfi.

Útgáfudagur

20.4.2012

Spyrjandi

Ritstjórn

Höfundur

prófessor í læknisfræði við HÍ

Tilvísun

Magnús Jóhannsson. „Hvað er hælspori?“ Vísindavefurinn, 20. apríl 2012. Sótt 27. maí 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=62399.

Magnús Jóhannsson. (2012, 20. apríl). Hvað er hælspori? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=62399

Magnús Jóhannsson. „Hvað er hælspori?“ Vísindavefurinn. 20. apr. 2012. Vefsíða. 27. maí. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=62399>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Drakúla

Drakúla er þekkt sögupersóna í samnefndri skáldsögu eftir írska rithöfundinn Bram Stoker (1847–1912). Sagan kom fyrst út árið 1897 og er að mestu í bréfaskáldsöguformi. Nafn sögupersónunnar er sótt til Drakúla fursta af Valakíu (um 1431–1476). Faðir hans nefndi sig Drakúl, sem er dregið af latneska orðinu draco og merkir ‚dreki‘. Sonur hans nefndi sig þess vegna Drakúla, eða son drekans.